برگردان به زبان ساده
محمود اَنارَاللّهُ بُرْهانَهُ چون بر سریر عزت باردادی ایاز بر حاشیهی بساط عزت بندهوار بر قدم حرمت ایستاده بودی و چشم انتظار گشاده باز چون در خلوتخانهی انس درآمدی و بر سریر قرب از ایشان دیگر سان گشتی ایاز محمود شدی و محمود ایاز.
هوش مصنوعی: محمود، ای کسی که خداوند برهان توست، وقتی که بر تخت عظمت نشستی، ایاز در کنار این بساط بزرگ، به عنوان بندهای با احترام ایستاده بود و منتظر نگاه تو بود. هنگامی که به خلوتگاه دوستی وارد شدی و به مقام نزدیکی رسیدی، ایاز به محمود تبدیل شد و تو هم به ایاز، یعنی هر دو در مقام و مرتبهای عالی قرار گرفتید.
کار عشق ای پسر به بازی نیست
عشق وصف نهاد سلطانست
هوش مصنوعی: عشق یک بازی ساده نیست، بلکه یک وصف و ویژگی عمیق و ماندگار از مقام و عظمت است.
بوالعجب مذهبیست مذهب عشق
اندرو شاه و بنده یکسانست
هوش مصنوعی: عشق مذهبی عجیبی دارد، که در آن شاه و بنده در یک مقام برابرند.
شاه محمود بود و بنده ایاز
کار برعکس شد چه درمانست
هوش مصنوعی: در زمانهای گذشته، شاه محمود و بندهاش ایاز وجود داشتند، اما حالا اوضاع برعکس شده و این وضعیت چه درمانی دارد؟
گشت بر شاه امر بنده روان
اندرین رمز،عقل حیرانست
هوش مصنوعی: حکومت بر شاهی که در این راز غوطهور است، باعث شده است که عقل به شدت گیج و سردرگم شود.
اگر وارد قوی بود و قابل ضعیف، وی را در جست و جوی آرد اگر قویتر شود گفت و گوی آرد و اگر قویتر شود روا بود که وی را در رفت و روی آرد و در شست و شوی آرد چون از گفت و گوی و جست و جوی بازماند خواهد که از وجود مکنسه سازد و وحشت خودی خود را از ساحت عالم هستی بروبد:
هوش مصنوعی: اگر شخصی قوی و توانا باشد و فردی دیگر ضعیف باشد، او باید در پی قویتری برود. اگر فرد قویتر شود، با او گفتوگو میکند و اگر باز هم قویتر شود، باید در رفتار و حرکات خود تغییراتی ایجاد کند و در مسائل مختلف به شستوشو و پاکسازی بپردازد. وقتی که از گفتوگو و جستوجو باز بماند، احساس میکند که باید از وجود خود فاصله بگیرد و وحشت درونیاش را از محیط پیرامونش دور کند.
از وحشت هستی خود ای مایهی عمر
خواهم که سر کوی تو اندر روبم
هوش مصنوعی: از ترس وجود خود، ای مایه زندگیام، آرزو دارم که در کوی تو روزی بروم.
و گاه خواهد که از حرارت آتش شوق آب شود و حاشیهی بساط دوستی را از لوث وجود بدان آب بشوید.
هوش مصنوعی: گاهی ممکن است که حرارت عشق و اشتیاق آنقدر زیاد شود که بتواند صفا و purity حیات دوستی را از آلودگیها و نواقص پاک کند.
از آتش عشق تو اگر خاک شوم
از دفتر هستی ای پسر پاک شوم
هوش مصنوعی: اگر از آتش عشق تو خاکستر شوم، از وجودم نابود شوم، اما به خاطر تو پاک و خلوص پیدا میکنم.
از لوث حدوث ساحت عزت را
پاکیزه کنم چو از خودی پاک شوم
هوش مصنوعی: من میخواهم با پاکسازی خود از هر آلودگی، مقام و عظمت را منزه و خالص نگهدارم. وقتی خودم را از زشتیها و ناپاکیها آزاد کنم، میتوانم به آن پاکیزگی دست پیدا کنم.
