برگردان به زبان ساده
چو روز دگر بر هیون سپهر
درخشنده هودج بیاراست مهر
هوش مصنوعی: زمانی که روز دیگری بر آسمان روشن شود، خورشید دشت را مثل یک هودج زیبا آرایش میدهد.
خداوند دین داور حق پرست
زخلوتگه آمد به جای نشست
هوش مصنوعی: خداوند که حاکم بر حق و حقیقت است، به طوری ناگهانی و در مکانی خلوت حاضر شد و به جایگاه خود نشست.
به بر خواند فرخنده عباس را
سپهدار دین زبده ی ناس را
هوش مصنوعی: عباس را به نزد خود دعوت کرد و او را فرمانده دین و بهترین افراد دانست.
بدو گفت:کای از پدر یادگار
شتربان بخواه و هیونان بیار
هوش مصنوعی: به او گفت: ای کسی که از پدر نشانهای داری، تقاضا کن و ما را به سوی شترها ببر.
حرم را عماری به اشتر ببند
که زی مکه باید شد ای ارجمند
هوش مصنوعی: بهتر است که حرم را به امنیت و حفاظت درآوری تا بتوانی به زیارت مکه مشرف شوی، ای گرامی.
یل گیتی افروز با آفرین
سپهدار نام آور شاه دین
هوش مصنوعی: در دنیای پرنور و درخشان، قهرمانی وجود دارد که با ستایش و احترامی که برای او قائل هستند، او را به عنوان پادشاه دین یاد میکنند.
خداوند دین را ستایش نمود
وزان پس فرستاده ای راسرود
هوش مصنوعی: خداوند دین را مورد ستایش قرار داد و پس از آن، فرستادهای را به عنوان نماینده خود به سوی انسانها فرستاد.
که آرد ز هامون شتربان گله
گزیند ازآن پس هیون یله
هوش مصنوعی: شتربان از میان جمع شترها بهترین و مناسبترین شتر را انتخاب میکند و بعد از آن بر شتر آزاد و رها سوار میشود.
به فرمان سالار فرخ نژاد
فرستاده ای شد به هامون چو باد
هوش مصنوعی: به دستور فرماندهای با نژاد نیکو، کسی به سوی هامون فرستاده شد، مانند بادی که به سرعت میوزد.
همه ساربانان به بر خواند و گفت
سخن ها کز اسپهبد شه شنفت
هوش مصنوعی: تمامی ساربانان دور هم جمع شدند و شروع به گفتوگو کردند، گفتگوهایی که از گفتههای فرمانروای بزرگ شنیده بودند.
شتربان چوآگه شد ازسرگذشت
به شهر اندر آورد اشتر ز دشت
هوش مصنوعی: زمانی که شتربان از ماجرای گذشته آگاه شد، شتر را از دشت به شهر آورد.
کشیدن اشتران رابه زرین مهار
به هر یک بزد هودجی شاهوار
هوش مصنوعی: با زنجیرهای طلایی، شتران را کنترل میکنند و به هر یک از آنها یک کالسکه شاهانه وصل میشود.
ز رویین درا چون درآمد خروش
سپهبد رسید آن خروشش به گوش
هوش مصنوعی: وقتی فرمانده از در آهنی وارد شد، صدای او به گوش همه رسید.
زجا جست مانند پرآن تذرو
بیفراشت بالا چو یا زنده سرو
هوش مصنوعی: مانند پرندهای که برمیخیزد و به پرواز در میآید، از جا بلند میشود و به سوی آسمان میرود، همانند سرو زنده که سر به آسمان دارد.
به اهل حرم گفت میر جوان
که وقت رحیل است ای بانوان
هوش مصنوعی: میر جوان به بانوان اهل حرم گفت که وقت حرکت و سفر فرا رسیده است.
برآمد زگفتار سالار نیو
زاهل حریم شهنشه غریو
هوش مصنوعی: از سخنان فرمانده نیو، صدایی بلند و معنایی روشن به گوش میرسد که حاکمیت شاه را منتقل میکند.
به پا خاست خاتون مریم کنیز
همه بانوانش به همراه نیز
هوش مصنوعی: مریم، خانم و سرور، ایستاد و کنیزهایش نیز به همراه او بودند.
خروشان و جوشان رده دررده
همه دل پریشان و ماتمزده
هوش مصنوعی: خروش و شگفتی در دلها وجود دارد و همه دلها پر از اندوه و ناراحتی هستند.
خرامید ازپرده زینب برون
چو مهر ازپس پرده ی نیلگون
هوش مصنوعی: زینب با وقار و زیبایی خاصی از پشت پرده بیرون میآید، مانند خورشیدی که از پشت ابرها نمایان میشود.
جدا شد یکی زان میان با شتاب
چنان ذره از پرتو آفتاب
هوش مصنوعی: یکی از آن میان به سرعت جدا شد، مانند ذرهای که از نور آفتاب جدا میشود.
برفت و به عباس داد این خبر
که آمد مهین دخت خیرالبشر
هوش مصنوعی: او رفت و این خبر را به عباس داد که دختر گرامی بشر، مهین، آمده است.
شنید این چو اسپهبد ارجمند
بیفراخت بالا چو سرو بلند
هوش مصنوعی: این شخص با ارج و مقام بالا مانند سروی بلند قد است و وقتی صحبت میکند، دیگران به دقت به او گوش میدهند.
کشید ازمیان دشنه ی سر درو
درآن انجمن گشت او پیشرو
هوش مصنوعی: او از میان دشنه و خطر عبور کرد و در آن جمع، برتر و پیشتاز شد.
بزد نعره چون ضغیم پرزخشم
که ای اهل یثرب بپوشید چشم
هوش مصنوعی: اوضاع به شدت بحرانی است و کسی در حال فریاد زدن است که ای مردم یثرب، چشمان خود را بپوشید و برای شرایط سخت آماده باشید.
که چون مه برون شد زبرج سرای
بهین دخت پیغمبر پاکرای
هوش مصنوعی: وقتی که ماه از بالای خانهی زیبا بیرون آمد، دختری که پاک و نیکو بود، نمایان شد.
جوانان هاشم نژاد گزین
برآهیخته ازمیان تیغ کین
هوش مصنوعی: جوانان هاشمی که از دمی پرافتخار و شجاع برآمدهاند، در میان جنگ و دشمنی انتخاب شدهاند.
زده حلقه یکسر درآن انجمن
پس و پشت عباس شمشیر زن
هوش مصنوعی: در آن مجلس همگی به دور هم جمع شدهاند و عباس، که شمشیرزن است، در جلوی آنها قرار دارد و چهرهاش نشاندهندهی عزم و اراده قوی اوست.
زگلبرگ رخ بر زمین لاله پاش
برآمد به گردون غو درو باش
هوش مصنوعی: از گلبرگ چهره بر زمین گللالهپاشیده شده، در آسمان شادی و سروری برپا است.
ندا آمد از کردگار جلیل
به شاگرد شیر خدا جبرییل
هوش مصنوعی: صدایی از سوی خدای بزرگ به شاگرد شیر خدا، جبرئیل، رسید.
که بردار فوجی زخیل ملک
چمان شو به سوی زمین ازفلک
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فردی که در آسمان مقام و منزلتی دارد، باید از آن جایگاه خود پایین آمده و به سوی زمین برود، شاید برای کمک یا خدمت به دیگران. به نوعی، این تصمیم به پایین آمدن از موقعیت عالی به منظور ارتباط با دنیا و مردم را نشان میدهد.
چو رفتید یک سو به شیب ازفراز
غلامانه بر دخت شاه حجاز
هوش مصنوعی: زمانی که به سمت پایین از ارتفاع میروید، به طور جوارحی و با فروتنی در کنار دختر شاه حجاز قرار میگیرید.
به پوزش درود و نیاز آورید
به پاس شکوهش نماز آورید
هوش مصنوعی: به خاطر عظمت او، با سلام و نیاز و طلب عذرخواهی کنید و به عنوان احترام، نماز بگذارید.
ملایک رده بر رده صف به صف
همه اندر آن بزم بهر شرف
هوش مصنوعی: فرشتگان به صورت صفکشیده و منظم در آن جشن و مهمانی حاضر هستند تا به مقام والای آنجا احترام بگذارند.
پر و بال سازید فرش تراب
که تا بگذرد دختر بوتراب
هوش مصنوعی: فرشی زیبا و لطیف برای پرواز پهن کنید تا دختر بوتراب از آن بگذرد.
زگردنده گردون سروشان همه
چو رعد بهاران خروشان همه
هوش مصنوعی: از گردانندهی عالم، همه سرفرازان مانند رعد بهاری شاداب و پرشور هستند.
چمیدند سوی زمین پرفشان
بدانسان که دادار فرمودشان
هوش مصنوعی: آنها به سوی زمین رفتند و به قدری پخش شده بودند که خداوند به آنها فرمان داده بود.
همه گستراندند پرهای خویش
که خاتون براو بر نهد پای خویش
هوش مصنوعی: همه به زیبایی و آراستگی بیرون آمدهاند تا مورد توجه آن خانم قرار بگیرند و او بر روی آنها قدم بگذارد.
سخن کوته آمد برون دخت شاه
به کوی ازحرم همچو یک چرخ ماه
هوش مصنوعی: دختر شاه به خیابان آمده و مانند ماه که در آسمان میچرخد، زیبایی و نورافشانی میکند.
به هودج درون شد چو رخشنده مهر
ابر هودج نیلفام سپهر
هوش مصنوعی: او مانند آفتاب درخشان به درون هودج وارد شد که همچون ابر نیلگون آسمان است.
دگر بانوان شه راستین
ابر ناقه گشتند محمل نشین
هوش مصنوعی: بانوان دیگر همچون ابرهایی درخشان و سبکبال به سوی محبوب خود رفته و در کنار او قرار گرفتهاند.
چو گشتند آن پرده گی ها سوار
به برخواست شه باره ی راهوار
هوش مصنوعی: زمانی که آن پهلوانان سوار بر اسب شدند، شاه با ابهت و شکوهمند به راه افتاد.
