برگردان به زبان ساده
از خواص است هر آن بد که رود بر اشخاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: هر چیزی که از دست افراد خاص برآید، جزء ویژگیهای آنهاست و نشانهای از تأثیرات آن افراد بر دیگران است.
کیست آن کس که ز بیداد خواص است خلاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: چه کسی است که از ظلم و ستم خواص رهایی یابد و از چنگال آنها نجات پیدا کند؟
داد مردم ز عوام است که کالانعامند
به خدا بدنامند
هوش مصنوعی: افراد عادی، به خاطر رفتار و ویژگیهایشان به مانند چهارپایان هستند و در حقیقت به خدا نسبت به خود بیاحترامی میکنند.
که خرابی همه از دست خواص است خواص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: همه مشکلات و خرابیها ناشی از رفتار و تصمیمات افرادی است که در موقعیتهای خاص و مهم قرار دارند. این افراد با اقدامات خود، وضعیت را به خطر میاندازند و باعث مشکلات بیشتری میشوند.
خیل خاصان به هوای دل خود هرزه درا
ایمن از حبس و جزا
هوش مصنوعی: گروه خاصی از افراد که به دنبال تمایلات دلخواه خود هستند، بدون ترس از مجازات و محدودیتها به راحتی و آزادی در حال رفت و آمدند.
ور عوامی سقطی گفت درافتد به قصاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: اگر فردی عادی بیملاحظهای سخنی بگوید که موجب افتادن او به عواقب سنگین شود، از طرف کسانی که در مقام و دانش بالاتری قرار دارند، به دنبال عدالت و پاسخگویی خواهند بود.
عامی از بیخبری خیر ندانسته ز شر
اندر افتد به خطر
هوش مصنوعی: کسی که آگاه نیست، به خاطر نادانیاش نمیتواند از خیر و خوبیها بهرهمند شود و ممکن است به دلیل ناآگاهیاش به مشکلات و خطرات دچار شود.
عالمان در پی تحصیل ملاذند و مناص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: دانشمندان به دنبال لذتها و جایگاههای برتر هستند و من از دست افراد خاص رنجیدهام.
بهر محرومی عامان فقیر ناچیز
قلم خاصان تیز
هوش مصنوعی: برای افراد نیازمند و فقیر، امکانات و منابع بسیار کمی وجود دارد، ولی برای افرادی خاص و متمول، ابزارها و امکانات زیادی فراهم است.
همچو بر خیل عجم، نیزهٔ سعد وقاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: نظیر گروهی از غیرعربها، نیزهای از سعد وقاص به دست افراد مخصوص (یاران) او افتاد.
عالمی عامیکی را کند از وسوسه مست
سازدش آلت دست
هوش مصنوعی: یک عالم با علم و دانش خود میتواند فردی را از تردیدها و وسوسهها دور کند و او را به درجات بالاتری از آگاهی و آرامش برساند، تا حدی که آن فرد تحت تأثیر دیگران قرار نگیرد و به ابزار دست دیگران تبدیل نشود.
این به جان کندن و آن یک به تفنن رقاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: یک نفر در تلاش و سختی است و دیگری برای تفریح و سرگرمی، رقصندهای را به خدمت میگیرد که نشاندهنده تفاوت در تلاش و بیتوجهی آنها به مشکلات زندگی است.
عالم رند نماید به هزاران تدبیر
عامیان را تسخیر
هوش مصنوعی: عالم فریبنده با هزاران ترفند، مردم عادی را تحت تأثیر قرار میدهد.
عامی ساده بکوشد به هزاران اخلاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: افراد عادی با تلاش و صداقت فراوان سعی میکنند، در حالی که افراد خاص و برجسته ممکن است این احساس را نداشته باشند و ناپایدارتر باشند.
از پی مخزن خاصان گهر و دُر باید
صدف پر باید
هوش مصنوعی: برای پیدا کردن گوهر و جواهرات، باید یک صدف پر از جواهرات داشته باشی.
چه غم ار در شکم بحر بمیرد غواص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: چه غمی دارد اگر غواصی در عمق دریا بمیرد، وقتی که از استعداد و ویژگیهای خاص خود به خوبی بهرهبرداری نکرده است.
عامیان را همه سو رانده بمانند رمه
یکتن آقای همه
هوش مصنوعی: آدمهای عادی و کمفکر مانند گوسفندانی هستند که بدون هدف و در راهی مشخص به دنبال یک رهبر حرکت میکنند و فقط به خواستههای او توجه دارند.
خلق در زحمت و او در طلب زر خلاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: مردم در زحمت و تلاش هستند و او در پی به دست آوردن طلاست، در حالی که از دست خواص رهایی یافته است.
در صف سادهدلان شور و شر افکنده ز کید
عمرو رنجیده ز زید
هوش مصنوعی: در جمع افراد بیآلایش و سادهدل، هیجان و شوری به وجود آمده است، به خاطر نقشهها و توطئههای عمرو، و زید ناراحت و نگران است.
خود ز صف خارج و در قهقهه چون زاده عاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: شخصی از جمعیت کنار میرود و در حالی که میخندد، مانند فردی نافرمان از کنترل و قوانین خاصی که دیگران در آنها هستند، خارج میشود.
دستها بسته و صد تفرقه افکنده به مکر
در دل خالد و بکر
هوش مصنوعی: دستها در بند است و صدها اختلاف به طور پنهانی در دل افراد خالد و بکر وجود دارد.
تا که خود در حرم قدس، شود خاصالخاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: تا زمانی که خود در مکان مقدس قرار گیرد، این ویژگی خاص را از دست افراد خاص میگیرد.
نفع خود یافته در تقویت جهل انام
طالب حمق عوام
هوش مصنوعی: افرادی که در افزایش نادانی مردم سود میبرند، به دنبال جهل و نادانی عوام هستند.
که صدف گم شود ار موج درافتد به مغاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: اگر موج دریا بر صدف بیفتد، پیدا شدن آن دشوار خواهد بود و خواص خاصی را که در خود دارد، از دست خواهد داد.
طالب راحتی نوع مباشید دگر
کاین فضولان بشر
هوش مصنوعی: در جستجوی آرامش برای نوع بشر نباشید، زیرا این کار به زحمت و دردسر منجر میشود.
بشریت را بستند ره استخلاص
داد از دست خواص
هوش مصنوعی: بشر را از راه نجاتی که در دست افراد خاص بود محروم کردند.