برگردان به زبان ساده
در خیابان باغ، فصل بهار
میچمید آن گراز پست شعار
هوش مصنوعی: در خیابان باغ، در فصل بهار، آن حیوان بیادب و بیشرم، در حال گشت و گذار بود.
بلبلی چند از قفای گراز
بر سر شاخ گل مدیح طراز
هوش مصنوعی: چند بلبل از پشت گراز به سر شاخه گل میخوانند.
گه به بحر طویل و گاه خفیف
میسرودند شعرهای لطیف
هوش مصنوعی: گاهی شعرهای طولانی و عمیق و گاهی هم اشعار کوتاه و لطیف میسرودند.
در قفای گراز خودکامه
این چکامه سرودی آن چامه
هوش مصنوعی: در پی قدرت و خشونت یک فرد مغرور، شعری سروده شده است که به نوعی به او پاسخ میدهد.
آن یکی نغمهٔ مغانی داشت
وان دگر لحن خسروانی داشت
هوش مصنوعی: یکی از آنها آواز خوشی داشت و دیگری صدای پادشاهی و با عظمت.
مرغکان گه به شاخه گاه به ساق
مترنم به شیوهٔ عشاق
هوش مصنوعی: پرندگان گاهی بر روی شاخهها و گاهی در ساقهها مینشینند و به شیوهٔ عاشقان آواز میخوانند.
گه ز گلبن به خاک جستندی
که به زیر ستاک جستندی
هوش مصنوعی: گاهی از باغ گل بیرون میآمدی و به خاک میافتادی، گاهی هم زیر ساقهای درخت میافتادی.
خوک نادان به عادت جهال
شده سرخوش به نغمهٔ قوال
هوش مصنوعی: خوک نادان به عادتهای افراد نادان، خوشحال و شاداب است و از آهنگهای قوال لذت میبرد.
دُم به تحسینشان بجنباندی
گوش وا کردی و بخواباندی
هوش مصنوعی: او به نشانه تحسین سرش را تکان داد و گوشش را گوش داد و در نهایت خود را آرام و راحت خواباند.
نیز گاهی سری تکان دادی
خبرگیهای خود نشان دادی
هوش مصنوعی: گاهی اوقات با تکان دادن سرت، مهارتها و دانشهای خود را به نمایش گذاشتی.
مرغکان لیک فارغ از آن راز
بی نیاز از قبول و ردّ گراز
هوش مصنوعی: پرندگان اما از آن راز بینیازند و نیازی به پذیرفتن یا رد کردن آن ندارند.
زان به دنبال او روان بودند
که فقیران گرسنگان بودند
هوش مصنوعی: آنها به دنبال او میرفتند زیرا این افراد فقیر و گرسنه بودند.
او دریدی به گاز خویش زمین
تا خورد بیخ لاله و نسرین
هوش مصنوعی: او با نیروی خود زمین را شکافت تا ریشههای لاله و نسرین آسیب دیدند.
و آمدی زان شیارهاش پدید
کرمهایی لطیف، زرد و سفید
هوش مصنوعی: تو از آن شکافها بیرون آمدی، کرمهايی نرم و لطیف با رنگهای زرد و سفید.
بلبلان رزق خویش میخوردند
همه بر خوک چاشت میکردند
هوش مصنوعی: پرندگان عاشق گلها، غذای خود را میخوردند و همه دور هم بر روی خوک صبحانه میخوردند.
جاهلانی که گشتهاند عزیز
نه بهحق بل به نیش و ناخن تیز
هوش مصنوعی: افرادی که نادان هستند و به جایگاه و ارزش رسیدهاند، نه به خاطر شایستگی خود، بلکه به خاطر ترفندها و کارهای غیر اخلاقی.
پیششان مرغکان ترانه کنند
تا که تدبیر آب و دانه کنند
هوش مصنوعی: پرندگان در حضور آنها آواز میخوانند، تا اینکه تدبیری برای تأمین آب و دانهای بیندیشند.
خوک نادان به لالهزار اندر
مرزها را نموده زیر و زبر
هوش مصنوعی: خوک نادان در میان گلها و لالهها در حال زیر و رو کردن زمین است.
لقمههایی کلان برانگیزد
خردههایی از آن فرو ریزد
هوش مصنوعی: لقمههای بزرگ ممکن است باعث شود که تکههای کوچکتری از آن بریزد.
مرغکان خردههاش چینه کنند
وز پی کودکان هزینه کنند
هوش مصنوعی: پرندهها تکههای کوچک غذا را جمعآوری میکنند و به خاطر فرزندانشان خرج میکنند.
نغمهخوانان به بوی چینه چمان
نغمههاشان مدیح محتشمان
هوش مصنوعی: خوانندگان با عطر خوش چمن به مدح و ستایش بزرگمنشان میپردازند.
حمقا آن به ریش میگیرند
وز کرامات خویش میگیرند
هوش مصنوعی: احمقها این کار را به عنوان شوخی میگیرند و از ویژگیهای خاص خود بر خود میبالند.
لیک غافل که جز چرندی نیست
غیر افسوس و ریشخندی نیست
هوش مصنوعی: اما غافل نباش که غیر از افسوس و تمسخر، چیز دیگری وجود ندارد.
