برگردان به زبان ساده
آسمانها ز دل برپا شد
وانجم از عدل عالمآرا شد
هوش مصنوعی: آسمانها به خاطر عشق و احساسات قلبی برپا شدهاند و ستارهها از عدل و انصافی که جهان را زیبا میکند، شکل گرفتهاند.
وین سرادق که بیحسابستی
عدل اگر نیستی خرابستی
هوش مصنوعی: این ابیات به نوعی اشاره دارد به این که اگر در زندگی بر اساس عدالت عمل نشود، تمام زرق و برق و زیباییهای ظاهری بیارزش و بیحساب خواهد بود. به عبارت دیگر، مهمترین چیز در زندگی و جامعه، برقراری عدالت است و در غیر این صورت، هر چه که به نظر خوب و زیبا بیاید، محکوم به نابودی است.
عدل اگر از میان برافتادی
اختران یک به دیگر افتادی
هوش مصنوعی: اگر عدالت از بین برود، ستارهها به یکدیگر برخورد خواهند کرد و نظم دنیا به هم خواهد ریخت.
عدل همچون به دایره نقط است
هر طرف ظلم و عدل در وسط است
هوش مصنوعی: عدل مانند نقطهای در دایره است که ظلم در هر سمت آن قرار دارد و عدالت در وسط این دو حالت قرار دارد.
مثلست آن که مهتربطحا
گفت: خیر الامور اوسطها
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که بهترین کارها، کارهایی هستند که در میانه قرار دارند و از افراط و تفریط دوری کنند. یعنی هر چیزی که در حد اعتدال و میانهروی باشد، بهتر است.
هرکه داند شناخت حد وسط
نکند خود به هیچ کار غلط
هوش مصنوعی: کسی که میداند و درک درستی از مسائل دارد، هرگز در چیزی که نادرست است، وارد نمیشود.
عقل شاگرد و اوستاد عدلست
هرکه او عادلست با عقلست
هوش مصنوعی: عقل مانند شاگردی است که تحت سرپرستی استادی عادل قرار دارد، بدین معنا که هر کس که عادل باشد، از عقل درستی برخوردار است.
همه استمگران جهولانند
ظالمان، جاهلان و غولانند
هوش مصنوعی: همه کسانی که بر دیگران ظلم میکنند، نادان و جهلزده هستند و مانند غولها عمل میکنند.
دیوکآمد به بدتری شهره
بوده مردی ز عقل بیبهره
هوش مصنوعی: دیوانهای به شهری بدی رفت که مردی آنجا بود که از عقل و درک بهرهای نداشت.
جاهلانند از دوسر ساقط
گه مفرّط شوند و گه مفرط
هوش مصنوعی: جاهلان در میان دو حد افراط و تفریط گیر کردهاند؛ گاهی به حد افراط میرسند و گاهی به حد تفریط.
گوئیش رو که افتی از سر بام
پس رود تا فتد ازآن سر بام
هوش مصنوعی: اگر از جایی به پایین بیفتی، دوباره به همان جا برمیگردی و از همانجا دوباره پایین میافتید.
جهل با ظلم خوش درآمیزد
دشمنی ها ازین میان خیزد
هوش مصنوعی: نادانی با ستم به خوبی در هم میآمیزد و از همین جا دشمنیها به وجود میآید.
راستان مردم میانهروند
ظالمان فرقهٔ کرانه روند
هوش مصنوعی: راستگویان به طور متعادل و بیطرفانه جلو میروند، در حالی که ظالمان به سمت انحراف و تبعیض کشیده میشوند.
عقل خود از قیاس عدل بود
عقل بهر شناس عدل بود
هوش مصنوعی: عقل انسان بر اساس درک و سنجش عدالت شکل میگیرد و توانایی شناخت و فهم عدالت را دارد.
عاقلان عادلند در دنیا
به دو لفظ اندرست یک معنا
هوش مصنوعی: عقلای واقعی در دنیا دارای دو شکل یا رویکرد هستند، اما در واقعیت تنها یک مفهوم و معنا دارند.
جاهلان ظالمند یا مظلوم
مترادف بود جهول و ظلوم
هوش مصنوعی: جاهلان به کسانی گفته میشود که نادانی و ظلم را در کنار هم دارند. یعنی کسانی که به دلیل نادانی خود، به دیگران ظلم میکنند و در عین حال ممکن است خود نیز مظلوم واقع شوند. به بیان دیگر، نادانی و ظلم دو روی یک سکهاند.
