برگردان به زبان ساده
داشت مردی جوان رفیقی چند
همه با هم برادر و دلبند
هوش مصنوعی: مرد جوانی بود که چندین دوست داشت و همه آنها با هم برادر و دوستان نزدیک بودند.
این جوانان سادهٔ دیندار
کرده در دل به مبدئی اقرار
هوش مصنوعی: این جوانان با ایمان و بیخبر از پیچیدگیهای دنیا، در عمق دلشان به وجود خدا اعتراف کردهاند.
خانههاشان به یکدگر نزدیک
همه با هم به کیف و حال شریک
هوش مصنوعی: خانههایشان به هم نزدیک است و همه در شادی و خوشحالی یکدیگر شریک هستند.
دیوخویی به صورت انسان
زاین به خود بسته تهمت وجدان
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی اشاره دارد به افرادی که با وجود داشتن ظاهری انسانی، در واقع دارای ویژگیهای زشت و ناپسند هستند. این افراد ممکن است به دیگران تهمت زده یا آنها را فریب دهند، در حالی که در درونشان نیتهای بدی دارند. به عبارت دیگر، ظاهر زیبا و معصومیتی که نشان میدهند، در تضاد با روحیات و اعمال ناپسند آنهاست.
گشتبا آن جوان ز بیرون دوست
متحد چوندو مغز دریک پوست
هوش مصنوعی: دوستی نزدیک و صمیمی همچون دو مغز در یک پوست، آنها همه جا با هم هستند و از بیرون کنار هم قرار دارند.
حلقهٔ دوستی بجنبانید
سرش از دوستان بگردانید
هوش مصنوعی: دست دوستی را به یکدیگر دهید و سر خود را به دور دوستان بچرخانید.
ظاهر خوبش را چنان آراست
که تو گفتی فرشتهای زیباست
هوش مصنوعی: او با زیبایی و ظاهری دلفریب خود را چنان آراسته است که گویی یک فرشته زیباست.
چند سطر از «لافنتن» و «مولیر»
چند شعری ز «روسو» و «ولتر»
هوش مصنوعی: چند نوشته از آثار «لافنتن» و «مولیر» و همچنین چند شعر از «روسو» و «ولتر» را مطالعه کردهام.
گه ز «مونتسکیو» سخن راندی
گه ز «داروین» مقالتی خواندی
هوش مصنوعی: همه جا از «مونتسکیو» صحبت کردی و گاهی هم درباره «داروین» مطالبی را مطالعه کردی.
سخنان قشنگ سادهفریب
برد از آن سادهلوح صبر و شکیب
هوش مصنوعی: سخنان زیبا و دلفریب باعث شدند که آن فرد سادهدل، صبر و شکیباییاش را از دست بدهد.
گفت دین تو چیست؟ مرد جوان
گفت ابلیس: دین من وجدان
هوش مصنوعی: مرد جوان در پاسخ به سوال درباره دینش گفت که دین او وجدانش است و به نوعی به ابلیس اشاره کرد.
گفتبا او: رفیق!وجدان چیست؟
گفت:وجدان به غیر وجدان نیست
هوش مصنوعی: دوستش پرسید: "رفیق! وجدان چیست؟" و او در پاسخ گفت: "وجدان چیزی جز خود وجدان نیست."
هست حسی درون قلب نهان
که بود نام نامیش وجدان
هوش مصنوعی: در دل هر فرد حسی پنهان وجود دارد که آن را وجدان مینامند.
مرد را در عمل جواز دهد
خوب را از بد امتیاز دهد
هوش مصنوعی: انسان با عمل خود میتواند تفاوت بین خوب و بد را تشخیص دهد و از هم باز شناسد.
خوب و بد چون مطابق عقل است
فرق دادن میانشان سهل است
هوش مصنوعی: فرق بین خوب و بد زمانی آسان است که بر اساس عقل و منطق پیش برویم.
ای بسا کارها که در اسلام
مرتکب میشوند و نیست حرام
هوش مصنوعی: بسیاری از کارها در اسلام انجام میشود که در واقع حرام نیستند.
لیک وجدان حرام میداند
در ره عقل، دام میداند
هوش مصنوعی: اما وجدان در مسیر عقل، هر چیزی را که نادرست باشد حرام میداند و به آن به چشم دام مینگرد.
چون قصاص و تعدد زوجات
روزه و حج و غزو و خمس و زکوه
هوش مصنوعی: چون قوانین مربوط به قصاص و چند همسری، روزه داری و انجام حج، شرکت در جهاد و پرداخت خمس و زکات وجود دارد.
وی بسا چیزهاکه در اسلام
هست کاری قبیح و فعل حرام
هوش مصنوعی: در اسلام، برخی کارها وجود دارند که از نظر اخلاقی ناپسند و حرام محسوب میشوند.
لیک وجدان مباح میخواند
زان که عیبی در آن نمیداند
هوش مصنوعی: اما وجدان آن را مجاز میداند، زیرا عیبی در آن نمیبیند.
چون ربا و قمار و ساز و شراب
وز زنان لطیف رفع حجاب
هوش مصنوعی: این جمله اشاره به چیزهایی دارد که باعث دوری انسان از حقیقت و واقعیت میشود. ربا، قمار، موسیقی و شراب، به همراه زنان زیبا، موانع و حجابهایی هستند که مسیر رشد و کمال را برای انسان مسدود میکنند.
که ربا در تجارت عالم
گر نباشد جهان خورد برهم
هوش مصنوعی: اگر ربا در معاملات مالی وجود نداشت، جهان به هم میریخت و نظم آن دچار اختلال میشد.
نیز ساز و شراب ناب و قمار
هیئت اجتماع راست به کار
هوش مصنوعی: ساز و آهنگ، شراب خوب و بازی قمار، همه اینها جزء فعالیتهای اجتماعی هستند و در کنار هم میتوانند برای جمعی از افراد جذاب و سرگرمکننده باشند.
وین وجودِ لطیف یعنی زن
تا به کی زندگی کند به کفن
هوش مصنوعی: این وجود زیبا و لطیف که زن نام دارد، تا چه زمانی باید در قید و بند مرگ و اندوه زندگی کند؟
چون که عضو مهم جامعه اوست
بودنش عضو اجتماع، نکوست
هوش مصنوعی: وجود او به عنوان یک عضو تاثیرگذار در جامعه، بسیار ارزشمند و مثبت است.
نه خداییست نی پیامبری!
بی موثر وجود هر اثری!
هوش مصنوعی: نه خدا هست و نه پیامبری وجود دارد! بدون وجود یک عامل مؤثر، هیچ اثری به وجود نمیآید!
دین بپا شد برای عامی چند
کار دین پخته شد ز خامی چند
هوش مصنوعی: برای گروهی از مردم دین و آموزههای آن شکل گرفت و به تدریج از ناپختگیهای اولیه فراتر رفت و به کمال رسید.
کار این مردم از سیاه و سفید
نرود پیش جز به بیم و امید
هوش مصنوعی: کار این مردم وابسته به دو حالت است: امید و ترس، و در هیچ حالتی از رنگها (سیاه و سفید) جلو نمیروند.
نبی از بهر پیشرفت امور
دوزخ و نار گفت و جنت و حور
هوش مصنوعی: پیامبری برای بهبود وضعیت زندگی در دنیا، درباره جهنم و آتش و همچنین بهشت و نعمتهای آن سخن گفت.
چون که خود دعوی خدایی داشت
منتی بر سر عموم گذاشت
هوش مصنوعی: زیرا که او خود را خدا میدانست، بر همه مردم منت گذاشت.
ناتمام و بریده صحبت کرد
از خدای ندیده صحبت کرد
هوش مصنوعی: صحبتهایش ناتمام و ناقص بود و از خداوندی که هرگز ندیده بود، سخن میگفت.
تا ریاست کند به خلق زمین
کند و بندی نهاد نامش دین
هوش مصنوعی: برای مدیریت و رهبری مردم زمین، قانونی وضع کرد که آن را دین نامید.
چون که وجدان به مرد یار بود
دگر او را به دین چه کار بود
هوش مصنوعی: وقتی که انسان به کمک و همراهی یک دوست واقعی دست پیدا کند، دیگر نیازی به دیانت و قواعد شرعی احساس نمیکند.
گشت ز افکار مرد باوجدان
مرد دین از عقیده روگردان
هوش مصنوعی: یک انسان باوجدان به سبب تفکراتش، به سمت دین و ایمانش دور شده است.
چون اساسی نداشت معتقدش
وز اَب و مام بود مستندش
هوش مصنوعی: چون اعتقادی که دارد پایهای ندارد و به والدینش وابسته است.
زود بلعید قول آن نسناس
مرد نادان چو «حب دکتر راس»
هوش مصنوعی: فوری به وعده آن مرد نادان بیاعتنا افتاد، مانند عشق به دکتر راس.
به یکی دم دمیدن لب او
گشت ویران بنای مذهب او
هوش مصنوعی: با یک نفس از لب او، بنیاد اعتقادات او به هم ریخت.
دین او چون حباب گشت خراب
رفت برباد ازآن که بود بر آب
هوش مصنوعی: دین او مانند حبابی که بترکد، خراب شد و از بین رفت، زیرا بر روی آب قرار داشت.
خمس و روزه گریختند ازو
شد فرامش نماز و غسل و وضو
هوش مصنوعی: خمس و روزه از انسان دور شده و فراموشی بر او حاکم شده است، به طوری که نماز، غسل و وضو نیز به دست فراموشی سپرده شدهاند.
دوستان قدیم را خر خواند
غزل الوداع را برخواند
هوش مصنوعی: دوستان قدیمی را در نظر داشت و با خواندن غزل وداع، احساسات خود را نسبت به آنها بیان کرد.
اهل مندیل را تماخره کرد
گاه بدگفت وگاه مسخره کرد
هوش مصنوعی: اهل مندیل را مسخره میکرد، گاهی به بدگویی و گاهی به شوخی.
هرکجا دید مرد ملایی
سیدی، روضهخوانی، آقایی
هوش مصنوعی: هر جا که مردی از اهل علم و دیانت، مانند ملا یا سید و کسانی که به کار روضهخوانی و عزاداری مشغولند، حضور داشته باشد، نشان از احترام و اهمیت آن محیط دارد.
صاد صلواهٔ را بلند کشید
با سلامی به ریششان خندید
هوش مصنوعی: صاد بلند گفت و با سلام، به ریششان خنده زد.
