برگردان به زبان ساده
ترک ملک عجم ببایدکرد
رای ملک عدم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای رهایی از سرزمین عجم، باید تصمیم گرفت و باید به ملک عدم (جهان دیگر) اندیشید.
یا به نخجیرگاه جهل عجم
کار شیر اجم ببایدکرد
هوش مصنوعی: برای غلبه بر نادانی و جهل، باید به میدان شکار حیوانات قوی و شجاع برویم و با تلاش و کوشش، بر مشکلات فائق آییم.
به وفا و وفاق و فضل و هنر
خلق را همقسم بباید کرد
هوش مصنوعی: باید مردم را به صداقت، همکاری، فضیلت و هنر متعهد و متحد کرد.
وین نظامات زشت ناخوش را
به خوشی منتظم ببایدکرد
هوش مصنوعی: باید این نظمها و شرایط ناپسند و زشت را به بهترین شکل ممکن تغییر داد و بهبود بخشید.
خامهای چون سنان بباید ساخت
نامهای چون صنم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای نوشتن نامهای زیبا و جذاب، باید قلمی تند و زاویهدار داشته باشیم و محتوای آن را عمیق و دلربا کنیم.
کار عرض قلم بباید دید
کار در هر قدم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای نوشتن یا بیان هر موضوعی، باید دقت و توجه زیادی به کار داشت و در هر قدم، باید به درستی عمل کرد.
آیهٔ والقلم بباید خواند
مر قلم را علم ببایدکرد
هوش مصنوعی: باید آیهی "والقلم" را خواند، زیرا برای نوشتن و علم آموزی باید از قلم استفاده کرد.
قلمی کو ببرد عرض هنر
آن قلم را قلم بباید کرد
هوش مصنوعی: اگر قلمی دارد که میتواند هنر خود را عرضه کند، باید آن قلم را اصلاح و بهبود بخشید تا بتواند به بهترین نحو این کار را انجام دهد.
به مقالات احترامآمیز
نامه را محترم ببایدکرد
هوش مصنوعی: باید با تقدیر و احترام به نوشتههای دیگران، نامه را نیز با احترام بنویسیم.
زانتقادات احتشامانگیز
خامه را محتشم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای برخورد با انتقادات به شکلی شایسته و محترمانه، باید خود را آماده و متناسب با آن کرد.
بهر بسط فضایل و حسنات
فکر خیل و حشم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای گسترش فضیلتها و خوبیها، باید به فکر جمعیت و گروههایی باشیم که در اطراف ما هستند.
بخردان را درم بباید داد
ناکسان را دژم بباید کرد
هوش مصنوعی: عقلای جامعه باید به افراد باهوش و شایسته بها دهند، در حالی که باید با افراد نادان و بیکفایت برخوردی سخت و جدی داشت.
چون سپردند بخردان را کار
ترک لا و نعم بباید کرد
هوش مصنوعی: زمانی که کارهای مهم را به افراد خردمند سپردند، باید از خوشیها و لذتهای دنیا دوری جست.
خیر اصحاب خیر بایدگفت
ذم ارباب ذم بباید کرد
هوش مصنوعی: خیر و خوبی دوستان و همراهان را باید ستود، و بدی و ناپسندی مخالفان را باید تقبیح کرد.
تا عذاب ستمگری بچشد
به ستمگر ستم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای اینکه ستمگری عذاب ببیند، باید به او ستم کرد.
دست دزدان حکمفرما را
قطع از هر رقم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای جلوگیری از فساد و ناپاکی، باید با مفسدان و دزدان به شدت برخورد کرد و آنها را از قدرت بازداشت.
سر رندان اجتماعی را
خرد بی کیف و کم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای اینکه افراد جامعه به درستی رفتار کنند و از زیادهخواهی و مشکلات اجتماعی دور باشند، باید به گونهای رفتار کرد که به آنها پیامدهای ناگواری نرسد و از هرگونه برخورد خشن و بیرحمانه پرهیز کرد.
وین دنی دایگان ملت را
رهسپار عدم بباید کرد
هوش مصنوعی: این دنیا به معنای واقعی، باید موجب حرکت و پیشرفت ملتها به سمت بینهایت و نشئهٔ دگرگونی شود.
از لئامت نظر بباید دوخت
ترک اسراف هم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای جلوگیری از ناپاکی نیاز به نظارت و دقت داریم و همچنین باید از زیادهروی پرهیز کنیم.
زین فضولی تجملات، چنانک
بره از گرگ، رم بباید کرد
هوش مصنوعی: از این تجملات و ظواهر بیهوده، مانند برهای که از گرگ میگریزد، باید فرار کرد.
ساده گویی و ساده پوشی را
با نظافت به هم بباید کرد
هوش مصنوعی: سادهزیستی و رفتار صادقانه باید با پاکیزگی و رعایت نظافت همراه باشد.
کار و سرمایه و فضیلت را
پیشتاز همم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای رسیدن به موفقیت و پیشرفت، باید در کنار هم به کار، سرمایهگذاری و فضیلت توجه کنیم و آنها را در اولویت قرار دهیم.
کیسهٔ خلق را ز علم و عمل
پر ز زرّ و درم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای پر کردن کیسه مردم با علم و عمل، باید آن را با پول و ثروت پر کرد.
مملکت را ز فکرهای صواب
چون بهشت ارم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای ساختن یک کشور خوب و آباد، باید از اندیشههای درست و منطقی استفاده کرد، بهگونهای که آن سرزمین بهشت گونه و دلپذیر شود.
چون شد آسوده دل ز فکر شرف
فکر شأن و شکم بباید کرد
هوش مصنوعی: وقتی دل از نگرانیها و دغدغههای مربوط به مقام و موقعیت آرام میشود، باید به نیازهای خود و دیگران توجه کرد و کارهای ضروری را انجام داد.
بی سر و بن گزافه گویی را
پایمال حکم بباید کرد
هوش مصنوعی: گفتن حرفهای بیمحتوا و بیاساس باید تحت تأثیر قضاوت منطقی و درست قرار گیرد و نادیده گرفته شود.
با خیال درست و گفته راست
پشت بدخواه خم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای مقابله با بدخواهان، باید با نیت خوب و حرفهای صادقانه عمل کنیم و به این ترتیب در برابر آنها استقامت نشان دهیم.
فال خوش متصل بباید زد
فکر خوش دم به دم بباید کرد
هوش مصنوعی: برای داشتن آیندهای خوب و خوش باید اقدام به انجام کارهای مثبت و سازنده کنیم و بر روی افکار خوب تمرکز کنیم.
سخنان بهار را با زر
به صحایف رقم بباید کرد
هوش مصنوعی: سخنان بهار باید با طلا بر روی کاغذ نوشته شوند.
