برگردان به زبان ساده
دندان طمع کن که شود درد تو درمان
بس درد که درمان شود از کندن دندان
هوش مصنوعی: اگر به دنبال چیزی باشی و بر روی آن تمرکز کنی، ممکن است دردی که داری بهبود یابد. به این معناست که گاهی اوقات برای رفع یک مشکل، باید به سراغ ریشه آن برویم و اگر نتوانستیم با روشهای معمولی آن را حل کنیم، ممکن است مجبور شویم به روشهای سختتر درگیر شویم.
دندان چو بفرساید و کاهد ز بنش گوشت
ریم آرد و زان زاید جرثومه فراوان
هوش مصنوعی: وقتی دندانها خراب شوند و لثهها ضعیف شوند، گوشت آنها به شدت میپوسد و در نتیجه، میکروبها و باکتریهای زیادی به وجود میآید.
جرثومه گهخایش، در لقمه درآید
واندر عمل هضم، پدید آرد نقصان
هوش مصنوعی: اگر در جایی که نباید، چیزی را بگذرانی، در نهایت در عمل به آن دچار نقصان و نقص میشوی.
وانگاه جهد در دوران دم و گردد
بس درد در اندام پدید از اثر آن
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده است که زمانی که شخص تلاش میکند و درگیر مشکلات میشود، درد و رنج در جسم او نمایان میشود و نشانههایی از تأثیر آن به وجود میآید.
درد سر و درد شکم و درد مفاصل
درد عصب و سستی ماهیچه و ستخوان
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف انواع مختلف دردها و ناراحتیهایی میپردازد که فرد ممکن است تجربه کند. این دردها شامل دردهای سر، معده، مفاصل، عصبی، و همچنین ضعف عضلانی و استخوانی هستند. به طور کلی، بیانگر احساس ناخرسندی و ضعف بدنی است.
هرشب تبی آید چوتب ربعا وتب غب
در تابه درافتد تن و در تاب شود جان
هوش مصنوعی: هر شب دمایی به سراغم میآید که مانند تب در نیمه شب است و جانم در این حال دچار تپش و تزلزل میشود.
هر لحظه رود دردی و بازآید دردی
زین کار پزشکان همه سرگشته و حیران
هوش مصنوعی: هر لحظه دردی به سراغ میآید و دوباره دردی دیگر پیش میآید. از این بابت، همه پزشکان در سردرگمی و گیجی به سر میبرند.
دانای بزرگ آنگه گوید که مر این را
چاره نبود هرگز، جزکندن دندان
هوش مصنوعی: عالم بزرگ میگوید که برای حل این مشکل هیچ راهی وجود ندارد، جز اینکه دندان را بکشند.
اندر دهن نفس، بسی دندان داربم
تا لقمهٔ افکار بخاییم بدیشان
هوش مصنوعی: در ذهن من افکار بسیاری وجود دارد که میخواهم آنها را با دقت و توجه بیان کنم.
ناگاه فتد کرم طمع در دهن نفس
واندر بن دندانی، جا گیرد آسان
هوش مصنوعی: ناگهان طمع مثل یک کرم در دل انسان خطور میکند و به راحتی در ذهن و دل او جای میگیرد.
آنجای کند شخم و نهد تخم و بزایند
کرمان طمع، بیشتر از ریگ بیابان
هوش مصنوعی: در آنجا که زمین را شخم میزنند و دانه میکارند، کرمان بیشتر از ریگهای بیابان حاصلخیز و پرثمر خواهد بود.
چون لقمهٔ پندار بخاییم، از آن زهر
در لقمه فرو ریزد از پایهٔ اسنان
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم در افکار و تخیلات خود غرق شویم، زهر ناخوشایند آن از دندانهای ما بیرون میریزد.
در معدهٔ روح افتد با لقمهٔ پندار
وآنجای کند مفسده چون موش در انبان
هوش مصنوعی: در درون روح انسان، افکار و تصورات میتوانند مشکلاتی ایجاد کنند، مشابه به این که موشی در کیسهای از مواد غذایی بگردد و آنها را خراب کند.
وانگه جهد اندر دوران دم دانش
هر چیز بیوبارد چون گرسنه ثعبان
هوش مصنوعی: سپس تلاش کن در زمان و شرایط مناسب، که دانش هر چیز را مانند یک مار گرسنه بلعیده است.
بیماری نفس آرد و ناراحتی روح
درد سر عقل آرد و درد دل ایمان
هوش مصنوعی: بیماری روح انسان را آزرده میکند و ناراحتی روحی موجب ایجاد نگرانی برای عقل میشود و همین مشکلات نیز باعث رنجش دل و آسیب به ایمان خواهد شد.
چون نفس شود خسته و جان گردد بیمار
افرشتهٔ او سوی پزشگ آید گریان
هوش مصنوعی: زمانی که نفس خسته و جان بیمار شود، فرشته او با حالتی نالان به سوی پزشک میآید.
گوید که حکیما به وثاق اندر دارم
بیماری افسرده و پژمرده و نالان
هوش مصنوعی: او میگوید که حکیما، من در بند یک بیماری هستم که مرا افسرده و پژمرده کرده و ناله میزنم.
چشمانش نابینا گشته است و نبیند
جز منفعت شخصی و جزکیسه و جز خوان
هوش مصنوعی: چشمان او دیگر چیزی نمیبینند جز منافع خود و به دنبال برداشتهای شخصی و سودهای خود هستند.
از تاب و توان رفته چون مستسبع شیدا
وز خواب و خورش مانده چو مستسقی عطشان
هوش مصنوعی: چون عاشقی دیوانه و گیج، از نیرو و قدرتش کاسته شده است و مانند کسی که تشنه باشد، از خواب و غذا دور مانده است.
یکباره رهاکرده طریق خرد و عقل
بالمره نظر بسته ز عز و شرف و شان
هوش مصنوعی: یکدفعه از مسیر عقل و خرد خارج شده و به طور کامل چشم را به روی مقام و ارزش و بزرگی بسته است.
دانا به ملک گو: بیمار تو را سخت
درد طمع و حرص گرفته است گریبان
هوش مصنوعی: خداوند به پادشاه بگوید: روزگار تو درگیر یک بیماری سخت است که ناشی از طمع و حرص زیاد توست.
اندر دهن نفسش، دندانی خرد است
ابلیس مر آن را زده هر روز به سوهان
هوش مصنوعی: در دهان او دندانی کوچک وجود دارد که ابلیس هر روز با سوهان به آن میزند.
بیخ و بن آن دندان پوسیده و زار است
علت همه زانست و علاجش بود آسان
هوش مصنوعی: دندان خراب و بیحال ریشه و علت تمام مشکلات است و درمانش هم کار سختی نیست.
دندان طمع خوانند آن را و ببایست
برکندن آن از ته دل وز بن دندان
هوش مصنوعی: طمع و حرص را دندان مینامند و باید آن را از عمق وجود و از ریشهش کند.
دندان خرد را چو خوردکرم طمع، نیست
دندان خرد، آن را دندان طمع خوان
هوش مصنوعی: هنگامی که کرمی به دندانهای خرد تمایل پیدا میکند، دیگر نمیتوان آن را دندان خرد نامید، بلکه باید آن را دندان طمع نامید.
چون آز و طمع گردد با جان تو مقرون
پیوسته خجل گردی اندر بر اقران
هوش مصنوعی: زمانی که حس آز و طمع با روح و وجود تو آمیخته شود، همیشه در میان دوستان و همنوعانت شرمنده و خجالتزده خواهی بود.
هر درد که داری تو ز آز و طمع توست
دندان طمع کن که شود درد تو درمان
هوش مصنوعی: هر دردی که تو احساس میکنی ناشی از حرص و زیادهخواهیات است؛ اگر بتوانی حرص و طمع خود را کنترل کنی، این دردت بهبود مییابد.