برگردان به زبان ساده
ای کرده به علم مجازی خوی
نشنیده ز علم حقیقی بوی
هوش مصنوعی: کسی که فقط به علم ظاهری و غیر واقعی آشناست، از علم واقعی و عمیق بیخبر است.
سرگرم به حکمت یونانی
دلسرد ز حکمت ایمانی
هوش مصنوعی: مشغول فهم و بررسی فلسفه و حکمت یونانی هستم و از حکمت و آموزههای دینی ناامید شدهام.
در علم رسوم گرو مانده
نشکسته ز پای خود این کنده
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخص، در دانش و آداب و رسوم متوقف شده و نتوانسته از محدودیتهایی که برای خود قرار داده، عبور کند. او در شرایط خاصی گیر افتاده و نمیتواند از آن آزاد شود.
بر علم رسوم چو دل بستی
بر اوجت اگر ببرد، پستی
هوش مصنوعی: اگر به آداب و رسوم وابسته شوی و خود را محدود کنی، در صورت از دست دادن موقعیتت، به پایین سقوط خواهی کرد.
یک در نگشود ز مفتاحش
اشکال افزود ز ایضاحش
هوش مصنوعی: در این بیت میگویند که هیچ در و دری باز نشد و به جای آن، فقط مشکلات و ابهامات بیشتری به وجود آمد. به عبارتی، توضیح و روشنسازی فقط به پیچیدگیها و مسائلی جدید منجر شد.
ز مقاصد آن، مقصد نایاب
ز مطالع آن، طالع در خواب
هوش مصنوعی: از هدفهای آن، هدفی نایاب است و از مطالعه آن، سرنوشتی در خواب.
راهی ننمود اشاراتش
دل شاد نشد ز بشاراتش
هوش مصنوعی: او هیچ نشانهای از راهیابی نشان نداد و دلش از بشارتها شاد نشد.
محصول نداد محصل آن
اجمال افزود مفصل آن
هوش مصنوعی: دانشآموز نتیجهای نگرفت و این مسئله باعث شد که موضوع به تفصیل بیشتری بیان شود.
تا کی ز شفاش، شفا طلبی
وز کاسهٔ زهر، دوا طلبی؟
هوش مصنوعی: چقدر میخواهی از درمانش طلب کمک کنی و در عین حال از همان زهر به دنبال درمان بگردی؟
تا چند چون نکبتیان مانی
بر سفرهٔ چرکن یونانی
هوش مصنوعی: چقدر دیگر باید مثل نکبتزدهها بر سر سفرهی کثیف یونانیها بنشینی؟
تا کی به هزار شعف لیسی
ته ماندهٔ کاسهٔ ابلیسی؟
هوش مصنوعی: چقدر دیگر باید در شادیهای بیپایه و فریبنده باقی بمانیم که فقط زوائد و باقیماندههای شیطانی است؟
سؤرالمؤمن، فرموده نبی
از سؤر ارسطو چه میطلبی؟
هوش مصنوعی: این جمله به نوعی به تکرار پرسش از شخصی اشاره دارد که میخواهد بداند از تفکرات و آراء شخصیتی بزرگ مانند ارسطو چه چیزی را میجوید و در این میان، به جایگاه مؤمن که به دنبال اطمینان و حقیقت است، اشاره میکند. به عبارتی، این عبارت درصدد بررسی این است که آیا فلسفه و آراء ارسطو میتواند پاسخگوی نیازها و خواستههای روحی و فکری یک مؤمن باشد یا خیر.
سؤر آن جو که به روز نشور
خواهی که شوی با او محشور
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در روز قیامت با آن کسی که در دنیا شهوترانی کردهای، محشور شوی، باید از او جدا نشوی.
سؤر آن جو که در عرصات
ز شفاعت او یابی درجات
هوش مصنوعی: اثر و تأثیر آن جوهر است که با کمک و حمایت او توانستهای به درجات بالا و مقامهای والایی دست یابی.
در راه طریقت او رو کن
با نان شریعت او خو کن
هوش مصنوعی: در مسیر سیر و سلوک معنوی، به آنچه که در دین و شریعت بیان شده، توجه کن و با اصول و قوانین آن آشنا شو.
کان راه نه ریب در او نه شک است
و آن نان نه شور و نه بینمک است
هوش مصنوعی: آن راهی که در آن تردید و شک وجود ندارد و آن نانی که نه طعم شور دارد و نه بینمک است.
تا چند ز فلسفهات لافی
وین یابس و رطب به هم بافی؟
هوش مصنوعی: چقدر میخواهی دربارهی فلسفهات صحبت کنی؟ مگر نه اینکه خشک و تر را به هم میآوری؟
رسوا کردت به میان بشر
برهان ثبوت «عقل عشر»
هوش مصنوعی: بیت به معنای این است که تو با دلایل و شواهدی که برای اثبات خودت آوردهای، در میان انسانها به نوعی شناخته شده و رسوا شدهای. اشاره به این دارد که عقل و منطق تو، به وضوح جایگاه و حقیقت تو را در زندگی افراد نشان داده است.
در سر ننهاده، به جز بادت
برهان «تناهی ابعادت»
هوش مصنوعی: تنها چیزی که در سر نمیپرورانم، دلیل بر پایان ابعاد وجود تو است.
تا کی لافی ز «طبیعی دون»
تا کی باشی به رهش مفتون؟
هوش مصنوعی: تا کی میخواهی از طبیعی بودن خود سخن بگویی و تا کی قرار است که مجذوب و عاشق او باقی بمانی؟
و آن فکر که شد به هیولا صرف
صورت نگرفت از آن یک حرف
هوش مصنوعی: فکری که به وجود ماده یا شکل میانجامد، فقط به ظاهر و شکل دنیوی محدود نمیشود و فراتر از یک حرف و کلمه است.
تصدیق چگونه به این بتوان
کاندر ظلمت، برود الوان
هوش مصنوعی: این جمله اشاره دارد به اینکه چگونه میتوان قبول کرد که در تاریکی، رنگها و زیباییها وجود دارند. معنیاش این است که در شرایطی که همه چیز تاریک و ناپیداست، برقراری اطمینان و تأیید بر زیبایی و تنوع امکانپذیر نیست.
علمی که مسائل او این است
بیشبهه، فریب شیاطین است
هوش مصنوعی: دانشی که حاوی چنین مسائلی باشد، قطعا فریبندگی شیطانهاست.
تا چند دو اسبه پیاش تازی
تا کی به مطالعهاش نازی؟
هوش مصنوعی: تا کی باید از دوتا سواری (دو اسبه) استقبال کرد و به آن افتخار کرد؟ چرا نباید به تلاش و مطالعه آن هم بپردازیم؟
وین علم دنی که تو را جان است
فضلات فضایل یونان است
هوش مصنوعی: این دانش دنیوی که تو به آن جان میدهی، تنها تلاشها و برکتهای فضایل یونانیان است.
خود گو تا چند چو خرمگسان
نازی به سر فضلات کسان!
هوش مصنوعی: تا کی مانند مگسهای خرما بر کثافت دیگران ببالی و از آن لذت ببری؟
تا چند ز غایت بیدینی
خشت کتبش بر هم چینی؟
هوش مصنوعی: چقدر باید به خاطر بیدینی و دودلیات، کتابها را بهم بریزی و به هم بچینی؟
اندر پی آن کتب افتاده
پشتی به کتاب خداداده
هوش مصنوعی: در جستجوی آن کتابها، به پشت کتابی که به ما داده شده، تکیه زدهایم.
نی رو به شریعت مصطفوی
نی دل به طریقت مرتضوی
هوش مصنوعی: من نه در پی قوانین و دستورهای دین پیامبر هستم و نه به مسیر و روش امیرالمؤمنین علاقه دارم.
نه بهره ز علم فروع و اصول
شرمت بادا ز خدا و رسول
هوش مصنوعی: شما نه از علم اصول و فروع بهرهای داری و چقدر خوب است که از خدا و پیامبر خجالت نکشی.
ساقی! ز کرم دو سه پیمانه
در ده به بهائی دیوانه
هوش مصنوعی: ای ساقی! از روی لطف و محبت چند پیمانه نوشیدنی به من بده، که من در حال و هوای دیوانگی هستم.
زان می که کند مس او اکسیر
و «علیه یسهل کل عسیر»
هوش مصنوعی: از آن نوشیدنی که مس را به طلا تبدیل میکند و همه سختیها را آسان میسازد.
زان می که اگر ز قضا روزی
یک جرعه از آن شودش روزی
هوش مصنوعی: از آن می که اگر به تقدیر یک روز تنها یک جرعه از آن نوشیده شود، آن روز به شادی و خوشی میگذرد.
از صفحهٔ خاک رود اثرش
وز قلهٔ عرش رسد خبرش
هوش مصنوعی: آثار او از روی زمین نمایان میشود و خبر او به قلهٔ آسمان میرسد.
