برگردان به زبان ساده
ای که روز و شب زنی از علم لاف
هیچ بر جهلت نداری اعتراف
هوش مصنوعی: ای کسی که به علم خود boast میکنی، اما هنوز به نادانیات اعتراف نکردهای.
ادعای اتباع دین و شرع
شرع و دین مقصود دانسته به فرع
هوش مصنوعی: به دنبال ادعای پیروی از دین و مذهب، اغلب به حواشی و جزئیات فرعی توجه میشود.
و آن هم استحسان و رأی از اجتهاد
نه خبر از مبداء و نه از معاد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که نظر و قضاوت افراد بر اساس فهم شخصی و استنباطهای خودشان است و نه بر اساس اطلاعاتی از منبع اصلی یا آموزههای پایهای.
بر ظواهر گشته قائل، چون عوام
گاه ذم حکمت و گاهی کلام
هوش مصنوعی: برخی از مردم فقط به ظاهر چیزها توجه میکنند و به مانند افراد عادی، گاهی به حکمت و گاهی به سخن و گفتار انتقاد میکنند.
گه تنیدت بر ارسطالیس، گاه
بر فلاطون طعن کردن بیگناه
هوش مصنوعی: گاهی تو خود را به دقت و استحکام افکار ارسطو میزنی و گاهی به فلسفههای فلاطون ایراد میگیری، در حالی که تو هیچ گناه و نقصی نداری.
دعوی فهم علوم و فلسفه
نفی یا اثباتش از روی سفه
هوش مصنوعی: ادعای درک علوم و فلسفه، اگر بر اساس نادانی باشد، نه تنها صحیح نیست بلکه نشاندهندهی بیخود بودن فرد است.
تو چه از حکمت به دست آوردهای
حاش لله، ار تصور کردهای
هوش مصنوعی: هرچند که ممکن است به دانش و حکمت دست یافته باشی، اما اگر فکر کردهای که همه چیز را میدانی، سخت در اشتباهی.
چیست حکمت؟ طائر قدسی شدن
سیر کردن در وجود خویشتن
هوش مصنوعی: حکمت چیست؟ پرندهای آسمانی شدن و در اعماق وجود خود پرسه زدن.
ظلمت تن طی نمودن، بعد از آن
خویش را بردن سوی انوار جان
هوش مصنوعی: عبارت به این معناست که انسان در تاریکی و سختیها مسیر زندگی را طی میکند و پس از آن به سوی روشنی و حیاتی روحانی و معنادار حرکت میکند. این روند نشاندهنده گرفتن گامهای مثبت و پیشرفت به سمت روشنایی و کشف جنبههای مثبت زندگی است.
پا نهادن در جهان دیگری
خوشتری، زیباتری، بالاتری
هوش مصنوعی: ورود به دنیای جدیدی که زیبا و دلپذیرتر است، تجربهای بهتر و برتر به شمار میآید.
کشور جان و جهان تازهای
کش جهان تن بود دروازهای
هوش مصنوعی: سرزمین روح و دنیا، به مثابهای نوین، دروازهای است که به دنیای جسم و ماده راه میبرد.
خالص و صافی شوی از خاک پاک
نه ز آتش خوف و نه از آب پاک
هوش مصنوعی: برای اینکه به صفا و خلوص دست یابی، باید از زمین پاک و خالص به وجود بیایی و نه به واسطه ترس از آتش و نه به خاطر تمیزی آب.
هر طرف وضع رشیقی در نظر
هر طرف طور انیقی جلوهگر
هوش مصنوعی: در هر سو، زیبایی و جذابیت خاصی به چشم میخورد و هر جا که نگاه کنی، جلوهای از زیبایی خودنمایی میکند.
هر طرف انوار فیض لایزال
حسن در حسن و جمال اندر جمال
هوش مصنوعی: در هر سو، نورهای بیپایان لطف و زیبایی در زیباییها درخشیده است.
حکمت آمد گنج مقصود ای حزین!
لیک اگر با فقه و زهد آید قرین
هوش مصنوعی: حکمت گنجی ارزشمند و مطلوب است، ای حزین! اما اگر با دانش دینی و پارسایی همراه باشد، معنا و ارزش واقعیاش را مییابد.
فقه و زهد ار مجتمع نبود به هم
کی توان زد در ره حکمت قدم؟
هوش مصنوعی: اگر فقه و زهد با هم ترکیب نشوند، چگونه میتوان در راه دانایی و حکمت قدم برداشت؟
فقه چبود؟ آنچه محتاجی بر آن
هر صباح و شام بل آنا فن
هوش مصنوعی: فقه چیست؟ آنچه که در هر صبح و شام به آن نیاز داری و نیازهای زندگیات را تأمین میکند.
فقه چبود؟ زاد راه سالکین
آنکه شد بیزاد، گشت از هالکین
هوش مصنوعی: فقه چه چیزی است؟ فقه همان راهی است که سالکان در آن سفر میکنند؛ کسی که بدون توشه و زاد و توشه باشد، از مسیر درست منحرف میشود و به هلاکت میافتد.
زهد چه؟ تجرید قلب از حب غیر
تا تعلق نایدت مانع ز سیر
هوش مصنوعی: زهد یعنی پرهیز از هر چیزی که مانع عشق و ارتباط با خداوند شود. وقتی قلب از محبت غیر خالی باشد، هیچ چیزی نمیتواند بر سر راه سیر و سلوک روحانیات قرار بگیرد.
گر رسد مالی، نگردی شادمان
ور رود هم، نبودت باکی از آن
هوش مصنوعی: اگر مالی به تو برسد، خوشحال نمیشوی و اگر هم از دست برود، با که دیگر نمیرسی.
لطف دانی؟ آنچه آید از خدا
خواه ذل و فقر، خواه عز و غنا
هوش مصنوعی: آیا میدانید که هر چیزی که از سوی خدا به ما میرسد، چه ذلت و فقر باشد و چه عزت و ثروت، آن خیر و خوبی است؟
هر که او را این صفت حالی نشد
دل ز حب ماسوی خالی نشد
هوش مصنوعی: هر کسی که به این ویژگی دست نیابد، دلش از عشق چیزهای دیگر خالی نمیشود.
نفی، «لاتأسوا علی ما فاتکم»
یأس آوردش، شده از راه گم
هوش مصنوعی: نفی نامیدنش به این معناست که «بر آنچه از دست دادهاید تاسف نخورید» باعث یأس و ناامیدی شده و انسان را از مسیر اصلی خود منحرف کرده است.
نیست با وجه زهادت معتبر
نقد باغ و راغ و گاو و اسب و خر
هوش مصنوعی: وجه زهادت که به معنای ایمان و عقیده است، درستی و اعتبار موارد مادی مانند باغ، درخت، گاو، اسب و الاغ را زیر سؤال میبرد. به عبارت دیگر، رنجها و داراییهای مادی نمیتوانند به تنهایی ارزش و اعتبار داشته باشند و تنها ایمان و ارزشهای معنوی هستند که از اهمیت واقعی برخوردارند.
گرچه اینها غالبا سد رهند
پایبند ناقصان گمرهند
هوش مصنوعی: اگرچه این مسائل اغلب مانع راه هستند، ولی افرادی که به درستی آگاه نیستند، در این مسیر گرفتار میشوند.
آنکه گشت آگاه و شد واقف ز حال
داند از دنیا بود بس انفعال
هوش مصنوعی: کسی که از حال و اوضاع دنیا آگاه شده باشد، میفهمد که زندگی در این دنیا پر از بیعملی و بیتفاوتی است.
مال دنیا را معین خود مدان
ای محدث «فاحذروا» را هم بخوان
هوش مصنوعی: دنیا و داراییهایش را تکیهگاه اصلی خود ندان، ای راوی، و به یاد داشته باش که باید از آنچه تو را میفریبد، دوری کنی.
حب دنیا، گرچه رأس هر خطاست
اهل دنیا را در آن، بس خیرهاست
هوش مصنوعی: عشق به دنیا، هرچند که منشاء همه اشتباهات و خطاهاست، اما برای مردم دنیا در آن، خیر و نیکیهای زیادی وجود دارد.
حب آن، رأس الخطیات آمدست
بین حب الشیء و الشیء فرق هست
هوش مصنوعی: عشق به آنچه که معشوق است، اساس و بنیاد تمام اصول و قواعد است. باید توجه داشت که بین عشق و خود معشوق تفاوت وجود دارد.
سیب، طعمش قوت دل میدهد
گه ز رنگش، طفل را دل میجهد
هوش مصنوعی: سیب، با طعم و رنگ جذابش، انرژی و نشاط را به دل میآورد و کودک را به شوق و جنب و جوش میاندازد.
عاقل آن را بهر قوت میخورد
بهر رنگش، طفل حسرت میبرد
هوش مصنوعی: عاقل به خاطر قدرت و فایدهای که در چیزی وجود دارد، آن را میخورد و به ظاهرش توجه نمیکند، اما کودک فقط به زیبایی و رنگ آن نگاه میکند و حسرت میخورد که چرا او نتوانسته از آن استفاده کند.
پس مدار کارها، عقل است، عقل
گر نداری باور، اینک راه نقل
هوش مصنوعی: بر اساس این بیت، همه چیز در زندگی به عقل و درک بستگی دارد. اگر کسی عقل نداشته باشد و نتواند به واقعیتها پی ببرد، باید به دیگران که تجربه و دانش بیشتری دارند، مراجعه کند و حرف آنها را بشنود.
