حکایت محمود و ایاز

وقتی ایاز از بدیِ چشمِ دیگران بیمار شد، سلامت و آرامش از چشم سلطان محمود هم دور شد.

ایاز ناتوان روی بستر افتاد و گرفتار درد، رنج و بیماری شد.

وقتی خبر بیماری ایاز به محمود رسید، شاهِ آگاه و حق‌شناس، یکی از خدمتکارانش را صدا زد.

گفت: «برو و نزد ایاز برو و به او بگو: ای کسی که از دیدار شاه دور مانده‌ای،

اگر از تو دورم، به این دلیل است که از رنج و بیماری تو خودم هم رنج می‌برم.

تا وقتی تو بیمار و رنجوری، فکر و ذهن من هم گرفتار توست؛ وقتی تو بیمار باشی، دیگر نمی‌دانم من خودم هستم یا تو.

اگر جسم من از هم‌نفس من دور افتاده باشد، اما جانِ مشتاق من همچنان به او نزدیک است.

من از تو مشتاقِ جان و وجودت هستم؛ لحظه‌ای نیست که از تو غافل و دور باشم.

چشم بد بسیار بدکاری کرده است؛ انسان عزیز و نازنینی مثل تو را بیمار کرده است.

این سخنان را به او بگو و سپس فوراً راه بیفت؛ مثل آتش تند برو و مانند دود با شتاب حرکت کن.

در راه، به هیچ‌وجه توقف نکن؛ مثل آب و برق، با نهایت سرعت حرکت کن.

اگر فقط یک ساعت در راه درنگ کنی، هر دو جهان را بر تو تنگ خواهیم کرد».

خدمتکار، پریشان و سرگردان، در راه به حرکت افتاد و با شتابی همچون باد خود را به ایاز رساند.

اما دید که سلطان محمود پیش ایاز نشسته است. عقل و تدبیرش از دیدن این صحنه آشفته شد.

تمام بدن خدمتکار از ترس به لرزه افتاد؛ گویی در رنج و عذاب همیشگی فرو رفته بود.

با خود گفت: «چگونه می‌توان با شاه درافتاد و مخالفت کرد؟ حتماً همین حالا دستور می‌دهد خونم را بریزند!»

پس شروع کرد به قسم خوردن که: «به خدا، در تمام راه، هیچ جا نایستادم و حتی لحظه‌ای ننشستم و استراحت نکردم.

 من اصلاً نمی‌دانم چطور ممکن است شاه پیش از من به اینجا رسیده باشد.

اما اگر شاه حرف مرا باور کند، و اگر ثابت شود که در این کار کوتاهی کرده‌ام، خودم را گناهکار می‌دانم».

شاه به او گفت: «تو از این راز آگاه نیستی؛ چگونه می‌توانی راهی را که من به سوی او دارم بشناسی؟

من راهی پنهانی و دزدیده به سوی او دارم، چون حتی یک لحظه هم نمی‌توانم بدون دیدن او سر کنم.

هر زمان از آن راه پنهانی نزد او می‌آیم، به‌گونه‌ای که هیچ‌کس در جهان از آمدنم باخبر نمی‌شود.

میان من و او راه‌های پنهان بسیاری وجود دارد و رازهای فراوانی در میان جان‌های ماست.

هرچند از بیرون ممکن است بخواهم از حال او باخبر شوم، اما در درون و پشت پرده، از حال او کاملاً آگاهم.

اگر این راز را از دیگران پنهان می‌کنم، برای این است که جان من در درون، همیشه با جان او پیوند دارد».

وقتی همه پرندگان این سخن را شنیدند، به‌خوبی به رازهای عمیق و دیرینه آن پی بردند.

فهمیدند که با سیمرغ نسبتی دارند و به همین دلیل، شوق حرکت و پیمودن راه در آنها بیشتر شد.

پس همه با یک دل و یک صدا دوباره به راه افتادند؛ همه هم‌درد و هم‌آواز شدند.

سپس از راهنما و استاد خود پرسیدند: «ای استاد و راهبر ما، سرانجام چگونه می‌توانیم در این راه وظیفه خود را به‌درستی انجام دهیم؟

چون در چنین جایگاه بلند و بزرگی، از موجودات ناتوانی مانند ما، پیمودن این راه به‌سادگی برنمی‌آید».