برگردان به زبان ساده
خواجهٔ اول که اول یار اوست
ثانی اثنین اذهما فی الغار اوست
هوش مصنوعی: آقا و سرور اول که یار اوست، در واقع اوست که هردو در غار هستند.
صدر دین صدیق اکبر قطب حق
در همه چیز از همه برده سبق
هوش مصنوعی: صدر دین صدیق اکبر، یعنی او که پیشوای دین است و در مقام صداقت و ایمان بالاترین جایگاه را دارد، در حقیقت محور حق و حقیقت است و در همه چیز از دیگران برتر و پیشتر است.
هرچ حق از بارگاه کبریا
ریخت در صدر شریف مصطفی
هوش مصنوعی: همه فضایل و ویژگیهای والای الهی که از مقام بزرگ و پرعظمت خداوند نازل شده، به بهترین شکل در وجود مقدس پیامبر اکرم جمع شده است.
آن همه در سینهٔ صدیق ریخت
لاجرم تا بود ازو تحقیق ریخت
هوش مصنوعی: همهٔ حقیقت و راستی در دل شخصی بزرگ و صادق جمع شده بود، بنابراین بهطور طبیعی این حقیقت از او به دیگران منتقل شد و به ظهور آمد.
چون دو عالم را به یک دم درکشید
لب ببست از سنگ و خوش دم درکشید
هوش مصنوعی: زمانی که هر دو جهان را در یک لحظه در آغوش گرفت، به خاطر خاموشی لبانش از سنگی بیدار شد و نفس خوشی را به درون کشید.
سر فرو بردی همه شب تا به روز
نیم شب هویی برآوردی بسوز
هوش مصنوعی: تو تمام شب را سر به زیر داشتی و هیچ نمیگفتی، ولی به محضی که روز آمد، فریادی بلند کردی که همه چیز را بسوزاند.
هوی او تا چین برفتی مشک بار
مشک کردی خون آهوی تتار
هوش مصنوعی: وقتی تو به چین رفتی، بوی مشک را به همراه خود آوردی و دل بزدل آهو را به شدت تحت تاثیر قرار دادی.
زین سبب گفت آفتاب شرع و دین
علم باید جست ازینجا تا به چین
هوش مصنوعی: به همین دلیل گفته شده است که برای یافتن علم و دانش دین و شریعت، باید از اینجا تا چین سفر کرد.
سنگ زان بودی به حکمت در دهانش
نا به سنگ و هنگ هو گوید زفانش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی که سنگی را در دهان دارد، با حکمت و اندیشه صحبت میکند و از زبانش سخنان نیکو و حکمتآمیز جاری میشود. به این ترتیب، او به جای این که گویندهای بیهدف و بیمعنا باشد، میتواند درک و بینش خود را با زبانی شیوا ابراز کند.
نی که سنگش بر زفان بگرفت راه
تا نگوید هیچ نامی جز آله
هوش مصنوعی: نیای که بر زبان سنگینی میکند، به گونهای که هیچ نامی به جز خداوند نگوید.
سنگ باید تا پدید آید وقار
مردم بیسنگ کی آید به کار
هوش مصنوعی: برای اینکه انسانها حالت آرام و وقار داشته باشند، باید سختیها و مشکلاتی را تحمل کنند. بدون این سختیها، چنین صبری به دست نمیآید.
چون عمر مویی بدید از قدراو
گفت کاش آن مویمی بر صدر او
هوش مصنوعی: وقتی که او عمر کوتاهی دید و از مقام خودش ترسید، آرزو کرد که ای کاش آن عمر کوتاه در جایگاهی بالاتر قرار میگرفت.
چون تو کردی ثانی اثنینش قبول
ثانی اثنین او بود بعد رسول
هوش مصنوعی: زمانی که تو مفهوم "ثانی اثنین" را پذیرفتی، در واقع به وجود او بعد از پیامبر نیز اعتراف کردی.