برگردان به زبان ساده
جهان را هم امام و هم خلیفه
کِرا میدانی الّا بوحنیفه
هوش مصنوعی: جهان را هم امام و هم خلیفه میدانی، به جز بوحنیفه.
این جمله به این معناست که هم امام و هم خلیفه در دنیا وجود دارند، به جز بوحنیفه که به نوعی از این قاعده مستثنی است.
جهان علم و دریای معانی
امام اوّل و لقمان ثانی
هوش مصنوعی: جهان پر از علم و معناست و امام اول و لقمان دومی در این زمینه سرآمد هستند.
اگر اعدای دین بسیار جمعند
ز کار بوحنیفه سر چو شمعند
هوش مصنوعی: اگر دشمنان دین خیلی زیاد باشند، مانند شمعی هستند که در آتش سوزانند و میسوزند.
چراغ امّت آمد آن سرافراز
چراغی کو عدو را مینهد گاز
هوش مصنوعی: امامتی که درخشان و بلندمرتبه است، مانند چراغی میدرخشد که دشمنان را به زمین میزند و آنها را نابود میکند.
قضا کردند بر وی عرضه ناگاه
بنپذیرفت یعنی جان آگاه
هوش مصنوعی: سرنوشت به ناگاه بر او وارد شد و او این موضوع را به خوبی درک نکرد و از آن استقبال نکرد.
قضا را و قدر را معتبر یافت
ولیکن این قضا اندر قدر یافت
هوش مصنوعی: سرنوشت و تقدیر را مهم و باارزش دانست، اما این تقدیر در خود سرنوشت جا گرفته است.
چو نعمان سرخ روی حق چو لالهست
قضا چکند بشاگردش حوالهست
هوش مصنوعی: نعمان، که به رنگ سرخ و شاداب مانند لاله است، تحت تأثیر قضا و تقدیر قرار دارد و بهعنوان یک پیشرفته در این زمینه شناخته میشود.
قضا در جنگ او آمد فروتر
که از یوسف همه چیزی نکوتر
هوش مصنوعی: در این بیت بیان شده است که حوادث سرنوشت و قضا و قدر در میدان جنگ به گونهای رقم میخورد که در مقایسه با زیباییها و خوبیهای یوسف، به نظر میرسد همه چیز در آن لحظه ناپسند و کمارزشتر از اوست. به عبارتی دیگر، در شرایط سخت، حتی بهترین چیزها نیز تحت تأثیر قضا و قدر قرار میگیرند و ارزش خود را از دست میدهند.
چو تو یوسف قضا را این زمان بس
مرا قاضی اکبر جاودان بس
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که تو همچون یوسف، در این زمان، قاضی بزرگ و جاودانی برای من هستی. به نظر میرسد که این فرد بر تصمیمات و مقدرات زندگیاش تأثیر زیادی دارد، به حدی که او را به یک مقام بلندمرتبه تشبیه میکند.
چودر دین محمّد داد دین داد
محمّد را چنین بود و چنین داد
هوش مصنوعی: خدای دین محمد را به او عطا کرد و این گونه بود که دین را به او بخشید.
چو او استاد دین آمد در اسرار
چو تو بگذشتی از قرآن و اخبار
هوش مصنوعی: وقتی او به عنوان معلم دین به اسرار آن وارد شد، تو از قرآن و اخبار فراتر رفتی و گذشتی.
اگر در فقه صد جامع کبیرست
ز یک شاگردش آن جامع صغیرست
هوش مصنوعی: اگر در فقه، یک عالم و متخصص بزرگ وجود داشته باشد، از یک شاگرد او نمیتوان انتظار داشت که به همان اندازه علم و دانش داشته باشد.
مجرّد شو اگر کوفی شعاری
برافشان چون الف چیزی که داری
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از آنچه داری آزاد شوی، باید از قید و بندها و تعصبات کناره گیری کنی. مانند الف، که تجسد و هویت خودش را کنار میگذارد، میتوانی به راحتی و بدون محدودیتها زندگی کنی.
ره کوفیت میباید روان شو
الف دانی تو باری همچنان شو
هوش مصنوعی: باید به سمت کوفه حرکت کنی، آیا نمیدانی که باید چنین کنی؟