برگردان به زبان ساده
دو جوهر دان تو عقل وعشق در خود
ولیکن عقل بیند نیک یابد
هوش مصنوعی: در وجود تو، دو ویژگی مهم وجود دارد: عقل و عشق. اما باید بدانیم که عقل، حقیقت را به بهترین نحو میبیند و درک میکند.
ازین هر دو اگر آگاه گردی
یقین دانم که تو در راه مردی
هوش مصنوعی: اگر به این دو موضوع پی ببری، مطمئنم که در مسیر درست و مردانهای قرار داری.
دو جوهر دان و مر این هر دو بشناس
پس آنگه تو ز نیک و بد بمهراس
هوش مصنوعی: دو جوهر را بشناس و تفاوتهای آنها را درک کن، سپس از خوبی و بدی نترس.
دو جوهر دان تو اندر کام بیچون
که بنمودند رخ در کاف و در نون
هوش مصنوعی: دو ذات و ماهیت را در دهان بدون هیچ شبههای میشناسند، چرا که چهرهای که در حروف «ک» و «ن» قرار دارد، نمایانگر آنهاست.
حقیقت عقل ترسان است در خویش
در اینجا پردهها آورده در پیش
هوش مصنوعی: عقل به خودی خود ترسناک است و به همین دلیل، پردههایی را در برابر حقیقت قرار داده است تا از آن فاصله بگیرد.
چنان ترسانست اینجا عقل بدفعل
نیاساید دمی از قال و از قل
هوش مصنوعی: در اینجا، عقل به قدری ترسیده و درگیر گفتهها و حواشی شده که لحظهای نمیتواند آرام بگیرد و به خود بیندیشد.
جهان ترسان بود از بود خود او
ندیده در عیان معبود خود او
هوش مصنوعی: جهان از وجود او ترسیده است، در حالی که خود او معبودش را بهصورت عینی ندیده است.
شب و روز است او از خوف مانده
دمادم میشود از عشق رانده
هوش مصنوعی: او به خاطر ترس همیشه در نگرانی به سر میبرد و بیوقفه از عشق دور افتاده است.
نیارد راه بردن در سوی شاه
نباشد همچو عشق از یار آگاه
هوش مصنوعی: هرگز نمیتوان به سوی پادشاه رفت، زیرا عشق به معشوق راهی را نمینماید.
ندارد آگهی از ذات بیچون
که او از خویش افتادست بیرون
هوش مصنوعی: او از حقیقت واقعی خود بیخبر است، زیرا در خود را در این دنیا گم کرده است.
اگرچه صد هزاران راز داند
نمود خود کجا او باز داند
هوش مصنوعی: با وجود اینکه هزاران راز را میداند، نمیتواند نشان دهد که در کجا بازگشت میکند.
بمانده قید در عقل است اینجا
همیشه مانده در نقل است اینجا
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که برای عقل و تفکر، محدودیتهایی وجود دارد که همواره در این مکان باقی ماندهاند و در صحبتها و نقلقولها نیز همین محدودیتها وجود دارد. به عبارت دیگر، عقل همواره تحت تاثیر محدودیتهاست و این موضوع در گفتگوها نیز بازتاب یافته است.
چنان در نقل و تقلید است مانده
بسی رو کرده اندر ره بمانده
هوش مصنوعی: شخصی به اندازهای در تقلید و پیروی از دیگران غرق شده که در مسیر خود مانده و نتوانسته به جلو حرکت کند.
درین دار فنا خوش مست وناخوش
دمادم میشود در عشق سرکش
هوش مصنوعی: در این دنیای زوال، فرد با شوق و ناخوشی در عشق سرکش هر لحظه به حالتی دچار میشود.
دمادم معرفت میگوید از یار
که خود را در میان آرد پدیدار
هوش مصنوعی: در هر لحظه، معرفت از یار میگوید که او باید خود را در میان نشان دهد.
دو پای او یقین درچه بمانده
بسی رو کرده اندر ره بمانده
هوش مصنوعی: دو پای او به یقین در جایی نمانده و در راهی که در پیش دارد، به جلو رفته است.
اگرچه اول خلق آفریده است
ولیکن ذات جانانش ندیدهست
هوش مصنوعی: هرچند که خداوند اولین موجودات را خلق کرده است، اما خودِ ذات و وجود او هرگز دیده نشده است.
ز وصلش گاهگاهی بهره بخشد
دمادم مرد را هم زهره بخشد
هوش مصنوعی: گاهی او با وصالش به مردی لطف میکند و به او جرأت میدهد.
که در عرفان چنان دم میزند او
همیخواهند که عشقش بشکند او
هوش مصنوعی: در عرفان، او به گونهای صحبت میکند که دیگران خواهان این هستند که عشقش باعث شکست او شود.
سخن از دید آرد در میانه
دمادم آورد در کل بهانه
هوش مصنوعی: سخن و حرفها از نظر مردم متفاوت است و هر کسی میتواند در هر مکانی و زمانی دلایلی برای صحبتهای خود بیاورد.
نیارد کرد شرمی کان عیان است
اگرچه دایماً اندر بیان است
هوش مصنوعی: شرمی که به وضوح نمایان است، هرچند همواره دربارهاش صحبت شود، نمیتوان به وجود آن ادامه داد.
ولکین او زقرآن وز اخبار
بسی گوید حقیقت سر اسرار
هوش مصنوعی: اما او از قرآن و اخبار بسیار میگوید که حقیقت نهفته در اسرار را نمایان میکند.
چو از قرآن حقیقت راز گوید
ز سر دوست اینجا باز گوید
هوش مصنوعی: وقتی که قرآن به حقیقت و رازها اشاره میکند، در اینجا نیز از طرف دوست سخن میگوید.
بقدر فهم در قرآن نظاره
کند آخر ندارد هیچ چاره
هوش مصنوعی: انسان به اندازهای که درک و فهم دارد میتواند به قرآن نگاه کند و از آن بهرهمند شود؛ اما این فرآیند هیچ پایانی ندارد و همیشه میتوان از معانی و مفاهیم عمیقتر آن بهره برد.
بکنه ذات قرآن کی رسد او
ولیکن آیت آیت بنگرد او
هوش مصنوعی: معنای این بیت این است که اگر کسی بخواهد به عمق معانی قرآن برسد، باید آیات آن را یکی یکی بررسی کند و از آنها درس بگیرد. فهم تمام حقیقت قرآن یکباره ممکن نیست و نیاز به دقت و توجه فراوان دارد.
طلبکار است میجوید حقیقت
بمانده باز عقل اندر شریعت
هوش مصنوعی: کسی که در پی حقیقت است، خواهان درک عمیقتری از آن است و به دنبال دلیل و منطق در اصول دین و شریعت میباشد. عقل و تفکر باید در این مسیر راهنمای او باشد.
اگر بگشایدش در آخر کار
ورا از عشق راز آید پدیدار
هوش مصنوعی: اگر در نهایت، دل او از عشق باز شود، راز عشقش روشن خواهد شد.
ز قرآن گر برد ره عقل در کل
برون آید یقین از رنج و از ذل
هوش مصنوعی: اگر عقل به درستی از قرآن راهی بیابد، یقین حاصل میشود و انسان از رنج و ذلت رهایی مییابد.
ز قرآن گر برد ره سوی جانان
یکی بیند همه در کوی جانان
هوش مصنوعی: اگر کسی از قرآن راهی به سوی معشوق پیدا کند، میتواند همه چیز را در محله معشوق ببیند.
ز قرآن گر برد ره در عیانش
یکی باشد همه شرح و بیانش
هوش مصنوعی: اگر از قرآن راهی به حقیقت پیدا کنی، در آن صورت همه توضیحات و معانی آن یکی خواهد بود.
ز قرآن ره برد گر سوی آن دوست
برون آید ز مغز ای دوست در پوست
هوش مصنوعی: اگر از قرآن راهی به سوی معشوق بیابی، میتوانی درک عمیقتری از او یابی؛ پس ای دوست، اصل و حقیقت او را در سیاهی و ظاهری که در پوست است جستجو نکن.
ز قرآن گر برد ره در خدائی
ابا عشقش بود کل آشنائی
هوش مصنوعی: اگر کسی از قرآن راهی به شناخت خدا پیدا کند، عشق به او به تمامی آشناییها میارزد.
ز شرح عقل گفتستیم بسیار
مرا مقصود باشد دیدن یار
هوش مصنوعی: من به سخنانی درباره عقل و دانش زیاد اشاره کردهام، اما چیزی که برایم مهم است، دیدن محبوبم است.
ز شرح عشق هر دم باز گویم
نه از یک نوع صد گون راز گویم
هوش مصنوعی: هر لحظه درباره عشق صحبت میکنم و تنها به یک جنبه از آن اشاره نمیکنم، بلکه رازهای بسیاری از عشق را بازگو میکنم.