برگردان به زبان ساده
نجومی نیک میدانست آن شاه
شد آگه کو فلان ساعت فلان ماه
هوش مصنوعی: آن دانشمند بزرگ به خوبی میدانست که آن پادشاه در چه ساعت و چه ماهی به دنیا آمده است.
شود بیچاره در دست بلائی
بکرد القصّه او از سنگ جائی
هوش مصنوعی: آدمی که در دست مصیبت و سختی قرار میگیرد، در نهایت به حوادث ناگواری دچار میشود.
چو کرد از سنگ خارا خانهٔ راست
نگه دارندهٔ بسیار درخواست
هوش مصنوعی: وقتی از سنگ سخت و محکم، خانهای درست کند، او به خوبی توانسته است خواستههای زیادی را برآورده کند.
چو در خانه شد آن را روزنی دید
ز روزن خانه را چون روشنی دید
هوش مصنوعی: وقتی آن شخص به خانه وارد شد، نوری را از کنارهی در دید و با دیدن آن نور، روشنایی خانه را حس کرد.
بدست خویش روزن کرد مدروس
که تا در خانه تنها ماند محبوس
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخصی بهطور عمدی روزنهای برای ورود به خانهاش ایجاد کرده است تا خود را در آنجا تنها و محصور نگهدارد. این اقدام نماد نوعی انزوا و گوشهگیری است که فرد بهدست خود برای خود ایجاد کرده است.
نبودش هیچ ره سرگشته آمد
بآخر تا که دم زد کُشته آمد
هوش مصنوعی: در نهایت، هنگامی که او به حقیقت پی برد، فهمید که در طول مسیر گم شده بود و به سرانجام رسید. وقتی که او به خود آمد، متوجه شد که به مقصد نرسیده و همه چیز به پایان رسیده است.
اگر خواهی که پیش افتی بهرگام
بترک خود بباید گفت ناکام
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در زندگی موفقتر باشی، باید به چالشها و ناکامیهایت توجه کنی و از آنها بیاموزی.
تو گر ترک خود و عالم نگوئی
چو مرگ آید بگوئی هم نگوئی
هوش مصنوعی: اگر تو از خود و جهان دست بکشی و چیزی نگویی، وقتی که مرگ فرا برسد، باز هم نخواهی گفت.
چو باقی نیست خفت و خورد آخر
چو مرگ آید چه خواهی کرد آخر
هوش مصنوعی: وقتی دیگر نه خواب و آرامشی باقی مانده و نه غذایی برای تناول، وقتی مرگ به سراغت بیاید، چه کاری میتوانی انجام دهی؟