برگردان به زبان ساده
یکی دیوانه در بغداد بودی
که نه یک حرف گفتی نه شنودی
هوش مصنوعی: در بغداد فردی دیوانه بود که نه چیزی میگفت و نه چیزی گوش میداد.
بدو گفتند ای مجنون عاجز
چرا حرفی نمیگوئی تو هرگز
هوش مصنوعی: به مجنون گفتند: چرا هیچ چیزی نمیگویی و از خودت نظری مطرح نمیکنی؟ تو که هیچ گاه در این مورد صحبت نمیکنی.
چنین گفت او که حرفی با که گویم
چو مردم نیست پاسخ از که جویم
هوش مصنوعی: او میگوید که وقتی کسی نیست که با او صحبت کند، از چه کسی میتوانم جواب بگیرم.
بدو گفتند خلقی کین زمانند
نمیبینی که جمله مردمانند
هوش مصنوعی: به او گفتند که مردم این روزها چنین هستند، آیا نمیبینی که همه آنها انسانند؟
چنین گفت او نه اند این قوم مردم
که مردم آن بود کو از تعظم
هوش مصنوعی: او گفت: این افراد نه مردم واقعی هستند، بلکه افرادی که به عظمت و بزرگی خود اهمیت میدهند، عناصری از جامعه را تشکیل میدهند.
غم دی و غم فرداش نبود
ز کار بیهده سوداش نبود
هوش مصنوعی: غم دیروز و غم فردا هیچ فایدهای ندارد و نمیتوان از کارهای بیهوده بهرهای برد.
غم ناآمده هرگز ندارد
ز رفته خویش را عاجز ندارد
هوش مصنوعی: غمی که هنوز به وجود نیامده، انسان را به خاطر گذشتهاش ضعیف نمیکند.
غم درویشی و روزیش نبود
بجز یک غم شبانروزیش نبود
هوش مصنوعی: غم و اندوه درویش، دلیلی جز یک درد و رنج ندارد که او را در هر ساعت و هر روز بیانقطاع آزار میدهد.
که غم در هر دو عالم جز یکی نیست
یقینست آنچه میگویم شکی نیست
هوش مصنوعی: غم تنها یک نوع است و در هر دو جهان وجود دارد، این را با قاطعیت میگویم و در این سخن من هیچ تردیدی نیست.
گرت امروز از فردا غمی هست
بنقد امروز عمرت دادی از دست
هوش مصنوعی: اگر امروز به خاطر فردا ناراحت هستی، در حقیقت امروز را از دست دادهای و فرصت زندگی را ضایع کردهای.
مخور غم چون جهان بیغمگسارست
وگر غم میخوری هر دم هزارست
هوش مصنوعی: غم نخور، زیرا که دنیا بیغمگسار است و اگر همواره غمگین شوی، اندوهت به هزاران برابر خواهد رسید.
خوشی در ناخوشی بودن کمالست
که نقد دل خوشی جُستن محالست
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که واقعیترین و بالاترین نوع خوشبختی، زمانی حاصل میشود که بتوانیم در دورههای سختی و چالشها، حس خوشی و آرامش را پیدا کنیم. تلاش برای یافتن خوشی در دنیای مملو از مشکلات و نارضایتیها، اغلب ناکام میماند و نشاندهنده عدم درک عمیق از مفهوم خوشبختی واقعی است.
چه خواهد بود آخر زین بتر نیز
که صد غم هست و میآید دگر نیز
هوش مصنوعی: در آخرین مراحل زندگی چه اتفاقی ممکن است بیفتد که بدتر از این حال شود، در حالی که اکنون با صد درد و ناراحتی روبرو هستیم و مسائلی جدید هم در راه است.
ازان شادی که غم زاید چه خواهی
وجودی کز عدم زاید چه خواهی
هوش مصنوعی: از شادیای که باعث ایجاد غم شود، چه فایدهای دارد؟ و وجودی که از عدم و نبود سرچشمه میگیرد، چه ارزش و معنیای میتواند داشته باشد؟
ترا شادی بدو باید وگر نه
غم بی دولتی میخور دگر نه
هوش مصنوعی: برای تو باید شادی بیابد، وگرنه غمی بدون کسی را تحمل میکنی که دیگر به فکر تو نیست.
بدو گر شاد میباشی زمانی
تو داری نقد شادی جهانی
هوش مصنوعی: اگر در زندگی شاد و خوشحالی، بدان که تنها در این لحظه از شادی واقعی برخورداری.
وگرنامش نگوئی یک زمان تو
چه بدنامی براندی بر زبان تو
هوش مصنوعی: اگر لحظهای نام او را بر زبان نیاوری، چه بدنامی بر زبان تو میآید.
