برگردان به زبان ساده
الا ای سر به غفلت در نهاده
به دنیا دین خود بر باد داده
هوش مصنوعی: ای کسی که در غفلت به دنیا مشغول هستی و دین خود را از دست دادهای، بیدار شو و به خود بیا.
که گفتت داوری کن با فلک تو؟
جگر خون کن ز مشتی بینمک تو؟
هوش مصنوعی: چه کسی به تو اجازه داده که با سرنوشت قضاوت کنی؟ تو فقط باعث درد و رنج من هستی و هیچ ارزشی نداری.
ترا اندوه نان و جامه تا کی؟
ترا از نام و ننگ عامه تا کی؟
هوش مصنوعی: چقدر باید به دغدغههای بنیادی مانند خوراک و پوشاک فکر کنی؟ چقدر باید نگران قضاوت دیگران و شهرت خود باشی؟
ز بس کهاندیشهٔ بیهوده کردی
نهاد خویش را فرسوده کردی
هوش مصنوعی: به خاطر افکار بیفایدهای که مدام در ذهنت میپرورانی، روح و وجودت را خراب کردهای.
نهاد خویش قربان کن به تسلیم
به پیش این سخن بنشین به تعلیم
هوش مصنوعی: خودت را به خاطر یادگیری و پیشرفت فدای پذیرش کن و برای یادگیری این نکته نشست کن.
ز سر در ابجد معنی درآموز
ز نور شرع شمع دل برافروز
ز سر یعنی از اول
بسوزان نیمشب این سقف شبرنگ
برون پر زین کبوترخانهٔ تنگ
هوش مصنوعی: این سخن به اشاره به شدت احساسات و هیجانات نویسنده است. او میخواهد تمام فضای تاریک و دلگیر را آتش بزند و بیرون براند، زیرا در این مکان کوچک و محدود، زندانی از کبوترها قرار دارد که نماد احساسات و آرزوهایش است. در واقع، او از این شب تاریک و تنگ میخواهد رهایی یابد و به نور و آزادی دست یابد.
گر آید شربت غیبی به حلقت
نماند نیز نام و ننگ خلقت
هوش مصنوعی: اگر بادهای از عالم غیب به تو برسد، دیگر نام و ننگ دنیا برایت مهم نخواهد بود.
تورا با مال دنیا دین بباید
چنانکت آن بباید این بباید
هوش مصنوعی: برای کسب دین و ایمان، نیازمند مال و دارایی دنیوی هستیم، به گونهای که هر یک از این دو به دیگری وابسته است.
تو دین جویی دل از دنیا شده مست
ندانی کاین فراهم ندهدت دست
هوش مصنوعی: تو در پی دین و حقیقت هستی و از دنیا دلسرد شدهای، اما نمیدانی که این سرشت دنیا به تو چیزی نمیدهد.
دل تو در دورویی شد گرفتار
تو ماندی زیر کوه عُجب و پندار
هوش مصنوعی: دل تو درگیر دوگانگی و تردید شده و تو در زیر بار سنگین خودپسندی و خیالپردازی باقی ماندهای.
یکی رویت به دنیا کردهای تو
دگر رویت به دین آوردهای تو
هوش مصنوعی: تو با زیباییات دنیای تازهای را به وجود آوردهای و حالا با همان زیبایی، روح و دین را متحول ساختهای.
به ترک این دورویی گوی آخر
یکی را بس بود یک روی آخر
هوش مصنوعی: ترک کردن این دو رویی و نفاق لازم است، زیرا در نهایت باید یک رویه و حقیقتی را انتخاب کرد.
دلت را از دو رویی شین باشد
که شر الناس ذوالوجهین باشد
هوش مصنوعی: دل خود را از نفاق و دو رویی پاک کن، زیرا بدترین مردم کسانی هستند که دو چهره دارند.