برگردان به زبان ساده
چه شد منصور مأمور شریعت
بمعنی دید اسرار حقیقت
هوش مصنوعی: چه اتفاقی افتاد که منصور، مأمور اجرای قوانین دین، به درک عمیق اسرار حقیقت رسید؟
مرید جعفر صادق به جان بود
ثنای حضرتش ورد زبان بود
هوش مصنوعی: مرید جعفر صادق به شدت دلبسته و عاشق او بود و همیشه به ذکر و یادآوری فضایل آن حضرت مشغول بود.
سجود درگه آن شاه کردی
سر خود خاک آن درگاه کردی
هوش مصنوعی: به سجده در برابر آن پادشاه افتادی و سر خود را بر خاک آن درگاه گذاشتی.
ز جعفر دید انوار معانی
بر او شد کشف اسرار نهانی
هوش مصنوعی: از جمال جعفر، روشنایی معانی بر او تابید و اسرار پنهانی برایش آشکار شد.
ز سر وحدت حق گشت آگاه
وجود خویشتن برداشت از راه
هوش مصنوعی: از حقیقت واحد الهی آگاه شد و وجود خود را از مسیر حق دریافت کرد.
به کلی گشت فانی در ره حق
زبانش گشت گویا در اناالحق
هوش مصنوعی: به طور کامل در مسیر حقیقت ناپدید شد و زبانش به بیان حقایق رسید.
حقیقت گشت روئیده ز دریا
چرا افتاد از دریا بدنیا
هوش مصنوعی: حقیقتی که از دریا بیرون آمده، چرا از آنجا به دنیا سقوط کرده است؟
شناسا شد بنور خویش آنگاه
بسوی بحر وحدت یافت او راه
هوش مصنوعی: او با روشنایی خود آشنا شد و سپس به سمت دریاى وحدت راهی پیدا کرد.
بدریا باز رفت و همچو او شد
باول بود در آخر هم او شد
هوش مصنوعی: به دریا بازگشت و مانند او شد. در نهایت، او نیز به همان حال و وضعیت رسید.
در این معنی اناالحق گفت منصور
و یا در جان عطار است مستور
هوش مصنوعی: منصور در بیان حقیقت گفت "من حق هستم" و یا اینکه مفهوم عطار در عمق وجودش نهفته است.
اناالحق گفت او و من نه گفتم
ولی او آشکارا من نهفتم
هوش مصنوعی: او حقیقت را بیان کرد و من از این موضوع چیزی نگفتم، اما او به وضوح به من اشاره کرد.
اگر با جان نباشد یار ملحق
کرا قوت که گوید او اناالحق
هوش مصنوعی: اگر محبوبی با جان و دل در کنار نباشد، چه نیرویی وجود دارد که بتواند بگوید من حقیقت هستم؟
چنان دارم ز دانایان روایت
بگویم با تو اکنون این حکایت
هوش مصنوعی: من اکنون میخواهم داستانی را که از دانایان شنیدهام، با تو در میان بگذارم.
که میپرسید از منصور یاری
بیا با من بگو این قصه باری
هوش مصنوعی: کسی از منصور کمک خواسته و از او میخواهد که داستانی را برایش تعریف کند.
تو ای مست می انوار یزدان
چرا اسرار حق گفتی به خلقان
هوش مصنوعی: ای کسی که در اثر نوشیدن شراب دینی که از نور الهی نشئت گرفته، سرمستی و شور و شوقی داری، چرا حقایق و رموز الهی را به مردم گفتی و آشکار کردی؟
همیشه از کسان این سر نهفتی
بآخر آشکارا بازگفتی
هوش مصنوعی: همیشه از افرادی که در این دنیا رازهایشان پنهان است، در نهایت به صورت علنی و واضح سخن گفته میشود.
بیا با من بگو رمزی از این راز
ز روی این سخن ده پردهٔ باز
هوش مصنوعی: بیایید با هم به گفتوگو دربارهٔ معنای عمیق این موضوع بپردازیم و از روی این سخنان، پردههای پنهان را کنار بزنیم.
جوابش داد و گفت ای یار جانی
ز من بشنو بیان این معانی
هوش مصنوعی: او به من پاسخ داد و گفت: ای دوست جان! از من بشنو این معانی را توضیح دهم.
از آن گفتم رموز این حقایق
که تا خود را بدانند این خلایق
هوش مصنوعی: من از اسرار این واقعیتها سخن میگویم تا مردم بتوانند خود را بشناسند.
باسرار معانی راه جویند
طریق راه یزدانی بپویند
هوش مصنوعی: افرادی که به جستجوی معانی عمیق و اسرار هستند، باید راه و روش الهی را دنبال کنند و به سوی آن هدایت شوند.
بیا ای سالک این اسرار بشنو
پی اسرار کان خویش میرو
هوش مصنوعی: بیا، ای رهجو، به شنیدن این رازها بپرداز، زیرا که در پی کشف اسرار خود نرو.
زمانی در گریبان سر فرو بر
ازین گلهای معنی هم تو بو بر
هوش مصنوعی: زمانی در دل خود غرق در زیبایی های معنوی شو و از این گل های دلنشین لذت ببر.
تفکر کن که آخر از کجائی
درین نیلی قفس بهر چرائی
هوش مصنوعی: به خودت بیندیش که چرا در این دنیای تنگ و محدود به دنیا آمدهای و هدفی که از این وجود داری چیست.
تو از این عالم فانی بپرداز
بسوی آشیان خویش رو باز
هوش مصنوعی: به سوی مکان اصلی و جاودانهات برو و از این دنیای زودگذر فاصله بگیر.
نوای ارجعی را گر شنیدی
چرا در خانهٔ گل آرمیدی
هوش مصنوعی: اگر صدای زیبای بلبل را شنیدی، چرا در خانهی گل نماندی و از آن لذت نبردی؟
ازین محنت سرای تن گذر کن
بسوی عالم وحدت سفر کن
هوش مصنوعی: از این مشکلات و سختیهای جسمی فاصله بگیر و به سوی دنیای وحدت و یکپارچگی سفر کن.
یقین میدان که تو از بهر اوئی
بسان قطرهٔ اندر سبوئی
هوش مصنوعی: به طور حتم میدانی که تو به خاطر او وجود داری، مانند قطرهای درون کوزهای.
بمانده در سبوی قالب تن
بدست خود سبو را بر زمین زن
هوش مصنوعی: باقیمانده در ظرف جسم، خود را از آن جدا کن و وجودت را به زمین بزن.
سبو بشکن که تا یابی تو بهره
روی در بحر وحدت همچو قطره
هوش مصنوعی: برای اینکه بتوانی به حقیقت و اتحاد دست یابی، باید موانع و محدودیتها را بشکنی. وقتی که این مرزها را کنار بزنی، میتوانی همانند قطرهای از دریا، به تمامیت و کمال بپیوندی.
تو پنداری که این دشوار باشد
حجاب تو همین پندار باشد
هوش مصنوعی: تو فکر میکنی که سختیها به خاطر حجاب توست، اما در واقع این تصور و تفکر توست که ایجاد مانع کرده است.
خیال دزد تو فکر حجابست
ز فکر تو همه کارت خرابست
هوش مصنوعی: تو در فکر حجاب و پوشش دزد خود هستی و به همین خاطر تمام کارهایت خراب و مشکلدار شده است.
خیال و هم خود از راه برگیر
بگیر اندر طریقت دامن پیر
هوش مصنوعی: در مسیر سیر و سلوک، از اول به خیال و خودخواهی خود فاصله بگیر و دامن مشایخ را بگیر.
نه هر کس پیر خوانی پیر باشد
در این ره مر ترا دستگیر باشد
هوش مصنوعی: هر کسی که در راه معرفت قدم میگذارد، لزوماً به معنای واقعی پخته و بزرگ نیست. در این مسیر، ممکن است کسانی وجود داشته باشند که به تو کمک کنند و راهنمایت باشند.
بامر حق بود پیر حقیقی
طلب میدار او را گر رفیقی
هوش مصنوعی: پیری که به حق و حقیقت پیوسته، او را در جستجوی خود داشته باش و دوستش بدار، زیرا او رفیق واقعی توست.
چو یابی دامنش محکم نگهدار
به سستی دامنش از دست مگذار
هوش مصنوعی: وقتی که به کسی یا چیزی ارزشمند دست یابی، آن را با توان و استقامت نگهدار و هرگز اجازه نده که به سادگی از چنگت برود.
ترا راه حقیقت او نماید
در اسرار بر رویت گشاید
هوش مصنوعی: او تو را به راه راست هدایت میکند و در اسرار زندگی، حقیقت را بر تو آشکار میسازد.
بگوید با تو از دین پیمبر
بگوید با تو از اسرار حیدر
هوش مصنوعی: با تو از آیین پیامبر صحبت میکند و از رازهای حضرت علی (حیدر) نیز سخن میگوید.
بگوید با تو اقوال شریعت
بگوید با تو اسرار حقیقت
هوش مصنوعی: او از طریق شریعت با تو گفتگو میکند و از طرف دیگر، رازهای حقیقت را نیز به تو میآموزد.
بگوید با تو راه دین کدامست
که اندر راه دین حق تمامست
هوش مصنوعی: بگو چه راهی در دین درست است که در آن راه، حقیقت به طور کامل وجود دارد.
ترا او سوی مظهر ره نماید
در معنی برویت او گشاید
هوش مصنوعی: او تو را به سمت حقیقت و معنای واقعی راهنمایی میکند و در این مسیر به روی تو باز میشود.
به تعلیمش به مظهر راه یابی
بهر چیزی دل آگاه یابی
هوش مصنوعی: با یادگیری و آموزش او، به جلوههایی دست پیدا میکنی که از آنها میتوانی برای هر موضوعی شناخت و آگاهی به دست آوری.
چو مظهر یافتی یا بی تو بهره
روی در بحر وحدت همچو قطره
هوش مصنوعی: زمانی که تو به کمال و ظهور رسیدی، مثل قطرهای در دریا، در حقیقت به وحدت و یکپارچگی میرسی و دیگر نیازی به وجود جداگانه خود نخواهی داشت.
چو مظهر یافتی از خود برون شو
بکوی وحدت حق رهنمون شو
هوش مصنوعی: وقتی که جلوهگاه وجود را دریافت کردی، از خودت بیرون بیا و به سمت وحدت و یگانگی حق هدایت شو.
چو مظهر یافتی مرد خدائی
بیابی در حقیقت آشنائی
هوش مصنوعی: وقتی که تو به مقام انسانی واقعی و خدایی دست یابی، درک عمیقی از حقیقت پیدا خواهی کرد و با آن آشنا میگردی.
چو مظهر یافتی خاموش میباش
مکن با جاهلان اسرار حق فاش
هوش مصنوعی: وقتی به مرتبهای از معرفت و دانش رسیدی، باید در سکوت بمانی و اسرار حق را با نادانان در میان نگذاری.
چو مظهر یافتی اینک حقیقت
بدانی هم شریعت هم طریقت
هوش مصنوعی: وقتی که به حقیقتی دست یافتی، حالا میتوانی هم قوانین دین را بفهمی و هم راه و روش صوفیانه را بشناسی.
چو مظهر یافتی منصور گردی
اناالحق گو تمامی نور گردی
هوش مصنوعی: وقتی که به مقام حقیقت رسیدی و از خود آگاهی بیشتری پیدا کردی، به مثل منصور میشوی و در درک و شناخت، نور تمام وجودت میگردد.
امام مظهر حق مرتضی دان
تو او را مظهر نور خدا دان
هوش مصنوعی: امام، جلوهای از حقیقت است که باید او را نماینده نور خدا بدانید.
امیرالمؤمنین است اسم آن شاه
امیرالمؤمنین از جمله آگاه
هوش مصنوعی: آن شاه، که نامش امیرالمؤمنین است، از جمله افراد آگاه و دانا محسوب میشود.
امیرالمؤمنین راه طریقت
امیرالمؤمنین شاه حقیقت
هوش مصنوعی: امام علی (ع) راه و مسیر واقعی را به پیروانش نشان میدهد و او به حقیقتهای عمیق و واقعی دست یافته است.
امیرالمؤمنین است آدم و نوح
امیرالمؤمنین اندر تنم روح
هوش مصنوعی: در وجود من، حالت و روح امیرالمؤمنین، همانند آدم و نوح وجود دارد.
امیرالمؤمنین موسی عمران
امیرالمؤمنین یعقوب کنعان
هوش مصنوعی: این بیت به معرفی و بازرسی شخصیتهای بزرگی از تاریخ پرداخته که هر یک در موقعیتهای خاصی نقشی مهم و برجسته داشتهاند. اشاره به پیشوایانی مانند موسی و یعقوب، نماد آگاهی و رهبری در دورانهای مختلف است. به نوعی، بر عظمت و مقام شامخ این شخصیتها تأکید میکند و نشاندهنده اهمیت آنها در صحنههای تاریخی و فرهنگی است.
امیرالمؤمنین دانم خلیل است
امیرالمؤمنین با جبرئیل است
هوش مصنوعی: امیرالمؤمنین را دوست و یار نزدیک میدانم و میدانم که او همراه جبرئیل است.
امیرالمؤمنین عیسی و مریم
امیرالمؤمنین با روح همدم
هوش مصنوعی: امیرالمؤمنین همچون عیسی و مریم، بزرگ و والا مقام است و روح مقدس نیز همراه اوست.
امیرالمؤمنین با جان منصور
امیرالمؤمنین در پرده مستور
هوش مصنوعی: امام علی (ع) به عنوان پیشوای مؤمنان، در دل و جان من حضور دارد و راز وجود او برای دیگران پنهان است.
امیرالمؤمنین میگفت اناالحق
امیرالمؤمنین سلطان مطلق
هوش مصنوعی: امیرالمؤمنین میفرمود که من حقیقت هستم و به عنوان ولیامر، اختیار کامل دارم.
مرا از هر دو عالم اوست مقصود
درون دیدهٔ دل اوست موجود
هوش مصنوعی: مقصود من در زندگی، خداوند است و آنچه در دل و دیدهٔ من وجود دارد، تنها اوست.
ز عشق او کنون در جوش باشم
چرا در عشق او خاموش باشم
هوش مصنوعی: اکنون به خاطر عشق او در حال جوش و خروش هستم، پس چرا در عشق او ساکت بمانم؟
مرا عشقش ز بود خود برون کرد
بکوی وحدت حق رهنمون کرد
هوش مصنوعی: عشق او مرا از حالت خود خارج کرده و به مسیر یگانگی و حقیقت راهنمایی کرده است.
نوای عشق او اکنون کنم ساز
برآرم در جنون فریاد و آواز
هوش مصنوعی: آوای عشق او را اکنون میزنم و در حالت جنون فریاد و آواز سر میدهم.
بگویم سر او را آشکارا
ندارم از هلاک خویش پروا
هوش مصنوعی: میگویم که نمیتوانم بهطور علنی دربارهی او صحبت کنم، چرا که از نابودی خودم نمیترسم.
هزاران جان فدای شاه بادا
سر من خاک آن درگاه بادا
هوش مصنوعی: هزاران نفر جان خود را فدای پادشاه میکنند و سر من نیز در خاک درگاه او باشد.
نشسته عشق او بر جان عطار
بگویم سر او را بر سر دار
هوش مصنوعی: عشق او در وجود عطار نشسته و او را به شدت تحت تأثیر قرار داده است؛ به همین دلیل میخواهم درباره سرنوشت او و درد و رنجی که میکشد صحبت کنم.
تو گرخواهی که این اسرار دانی
رموز حیدر کرار دانی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به رازهای نهفته پی ببری، ابتدا باید با اصول و ویژگیهای حیدر کرار آشنا شوی.
بسوی کلبه عطار میرو
چو او انوار بین اسرار میرو
هوش مصنوعی: به سوی کلبه عطار نرو و از روشناییهای او بهرهمند نشو، بلکه به دنبال اسرار برو.
سخن اندر حقیقت گفت عطار
بمعنی این سخن را یاد میدار
هوش مصنوعی: عطار در واقع در اینجا به اهمیت و ارزشِ معانی عمیق و حقیقی سخن اشاره میکند. او به ما میآموزد که باید به محتوای واقعی کلمات توجه کنیم و درک عمیقتری از آنها پیدا کنیم.
دگر پرسی ز قاضی و زمفتی
جواب این سخن بشنو که گفتی
هوش مصنوعی: سوال نکن از قاضی و مفتی، پاسخ این گفته را بشنو که خود بیان کردی.