برگردان به زبان ساده
در سنهٔ ست و خمسمایة به شهر بلخ در کوی بردهفروشان در سرای امیر ابو سعد جره خواجه امام عمر خیامی و خواجه امام مظفر اسفزاری نزول کرده بودند و من بدان خدمت پیوسته بودم.
هوش مصنوعی: در سال 575 هجری به شهر بلخ در محلهٔ فروشندگان برده وارد شدم و در خانهٔ امیر ابو سعد جره که خواجه امام عمر خیامی و خواجه امام مظفر اسفزاری در آنجا اقامت داشتند، حضور داشتم و به آنان خدمت میکردم.
در میان مجلس عشرت از حجة الحق عمر شنیدم که او گفت:
هوش مصنوعی: در جمع شادمانی، شنیدم که حضرت عمر فرمود:
«گور من در موضعی باشد که هر بهاری شمال بر من گلافشان میکند.»
هوش مصنوعی: «قبر من باید در جایی باشد که هر فصل بهار با شکوفهها بر روی من پوشیده شود.»
مرا این سخن مستحیل نمود.
هوش مصنوعی: این جمله باعث شد که من شگفتزده شوم.
و دانستم که چنوئی گزاف نگوید.
هوش مصنوعی: و متوجه شدم که او هرگز به طور بیمورد صحبت نمیکند.
چون در سنهٔ ثلاثین به نشابور رسیدم چهار (چند - ن) سال بود تا آن بزرگ روی در نقاب خاک کشیده بود و عالم سفلی از او یتیم مانده.
هوش مصنوعی: وقتی که به سن سی سالگی به نشابور رسیدم، چهار سال بود که آن شخصیت بزرگ به دیار خاک شتافته و دنیای زیرین از وجود او بینصیب مانده بود.
و او را بر من حق استادی بود.
هوش مصنوعی: او بر من حق تدریس و آموزش دارد.
آدینهای به زیارت او رفتم و یکی را با خود ببردم که خاک او به من نماید. مرا به گورستان حیره بیرون آورد. و بر دست چپ گشتم در پایین دیوار باغی خاک او دیدم نهاده و درختان امرود و زردآلو سر از آن باغ بیرون کرده و چندان برگ شکوفه بر خاک او ریخته بود که خاک او در زیر گل پنهان شده بود. و مرا یاد آمد آن حکایت که به شهر بلخ از او شنیده بودم. گریه بر من افتاد که در بسیط عالم و اقطار ربع مسکون او را هیچ جای نظیری نمیدیدم. ایزد تبارک و تعالی جای او در جنان کناد بمنه و کرمه.
هوش مصنوعی: در روز جمعه به زیارت او رفتم و یکی از همراهانم را با خود بردم تا نشانم دهد که خاک او کجاست. او مرا به گورستان حیره برد و وقتی به سمت چپ رفتم، در پایین دیوار باغی، خاک او را دیدم. درختان امرود و زردآلو از باغ رشد کرده بودند و آنقدر گل و شکوفه روی خاک او ریخته بود که خاکش زیر آنها پنهان شده بود. این منظر مرا به یاد داستانی که در شهر بلخ از او شنیده بودم انداخت و بسیار گریه کرد. در گسترهٔ وسیع دنیا و در سرتاسر نواحی مسکونی، هیچجای دیگری مانند او را نمیتوانستم بیابم. امیدوارم خداوند به او در بهشت مقام دهد.
