برگردان به زبان ساده
ز مردمان مشمر خویش را به هیات و شکل
که مردمی نه همین هیکل هیولا نیست
هوش مصنوعی: از دیگران خود را به خاطر ظاهر و شکل ظاهری جدا نکن؛ چرا که انسانیت فقط به این ظاهر هیولایی محدود نمیشود.
به حسن ظاهر و باطن مسلمت نکنند
که این دو هم ز صفتهای روح حیوانیست
هوش مصنوعی: به زیباییهای ظاهری و باطنی خود بسنده نکنید، چرا که این دو نیز یکی از ویژگیهای روح حیوانی است.
وگر تو گویی نطقست مر مرا گویم
که این حدیث هم از احمقی و کمدانیست
هوش مصنوعی: اگر تو بگویی که من در حال صحبت کردن هستم، من به تو میگویم که این حرف نیز از ناپختگی و نادانی کسی است.
اگر به نطق همی حرف و صوت را خواهی
زنخ مزن نه قیاسیست این نه برهانیست
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در مورد صدای کلام و سخن صحبت کنی، نباید از استدلال و قیاس استفاده کنی، زیرا این موضوع فقط به احساسات و برداشتها مربوط میشود و نیاز به دلیل و منطق ندارد.
که این نتیجهٔ جانست و آن دو قرع هوا
هوا مجسم و جان نز جهان جسمانیست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که نتیجهٔ زندگی و روح انسان به گونهای است که از دنیای مادی و جسمانی جدا شده و در واقع، دو رویداد یا احساس که ناشی از هوا و هوس هستند، تجسم مییابند. به عبارت دیگر، این احساسات و تمایلات نمیتوانند به تنهایی حقیقت وجود انسان را نشان دهند، بلکه عمق و معنای واقعی در وجود روح و جان او قرار دارد.
برابری چه کنی با کسی که در ملکش
امیر شهر تو در آرزوی سگبانیست
هوش مصنوعی: چگونه میتوانی با کسی همسطح شوی که در سرزمین خود حاکم بر آن است و تو فقط در آرزوی خدمت به اویی؟
به شغل دیوان بر من تکبرت نرسد
که دیوی ارچه ترا صد مثال دیوانیست
هوش مصنوعی: من به خاطر مقام و شغل دیوانی تو حسادت نمیکنم، چرا که اگر تو را با هزاران مثال هم مقایسه کنند، باز هم مثل یک دیو خواهی بود.
ترا اگر عملی داد روزگار چه شد
مرا به جای عمل علمهای یونانیست
هوش مصنوعی: اگر روزگار به تو عملی بدهد، پس چه سودی دارد که من به جای عمل، فقط به علمهای یونانی تکیه کنم؟
به شهوتی که براندی همی چه پنداری
که در وجود همان لذتست و آسانیست
هوش مصنوعی: شاید فکر کنی که لذت و راحتی تنها در عشقی که به آن تمایل داری وجود دارد، اما باید توجه کنی که این احساسات ممکن است فقط یک جنبه از واقعیت باشند.
به روح من نشوی زنده تات ننمایم
که از چه نوع مرا عیشهای روحانیست
هوش مصنوعی: روح من را زنده نکن، زیرا نمیتوانم نشان دهم که چه نوع لذتهای روحانی را تجربه میکنم.
وگر تو گویی عیش من و تو هر دو یکیست
غلط کنی که مرا عقلی و ترا نانیست
هوش مصنوعی: اگر بگویی خوشی من و تو یکی است، اشتباه میکنی، چرا که من عقل دارم و تو حتی قوت لایمت را هم نداری.
ترا به روح بهیمیست زندگی و مرا
به فیض علت اولی و نفس انسانیست
هوش مصنوعی: تو به روح حیوانی زندگی میکنی و من به برکت وجود اولین علت و نفس انسانی.
بدین دلیل که گفتم یقین شدت باری
که ملک و ملک مرا باقی و ترا فانیست
هوش مصنوعی: به این دلیل که گفتم مطمئن هستم بار سنگینی که بر دوش من و توست، برای ملک و حکومت من پایدار است و برای تو زودگذر و فانی خواهد بود.
بدین شرف که تو داری و این کرم که تراست
چه جای اینهمه مادر غری و کشخانیست
هوش مصنوعی: با این مقام و عظمت که تو داری و این مهربانی که در حق تو است، چه نیازی به این همه خودستایی و نشان دادن خود هست؟
گذشت ظلم تو ز اندازه بر مسلمانان
ز کردگار بترس این چه نامسلمانیست
هوش مصنوعی: ستم تو از حد فراتر رفته و به مسلمانان آسیب رسانده است. از خدا بترس، زیرا این رفتار تو نشاندهنده بیدینی است.
خدای شر تو از روی خلق دور کناد
که با وجود تو روی جهان به ویرانیست
هوش مصنوعی: خداوند بدیها و شرها را از میان مردم دور کند، زیرا وجود تو باعث ویرانی و نابودی این دنیا شده است.
