برگردان به زبان ساده
بر دَوَد چون سمندراز آتش
بگذرد چون سفینه از دریا
هوش مصنوعی: او با سرعت و چابکی مانند سمند از آتش عبور میکند و مانند کشتیای که از دریا میگذرد، به جلو میرود.
هر دو دست وی از جنوب و شمال
هر دو پای وی از نسیم و صبا
هوش مصنوعی: اندازهگیری زیبایی و جذبه او در هر سوی دنیا قابل مشاهده است؛ هر دو دستش به گونهای است که توأمان از سمتهای مختلف به او زیبایی میبخشد و پاهایش نیز لطافت و تازگی را از نسیم و باد به ارمغان میآورند.
رنگ در کوه و شیر در بیشه
بال در بحر و غول در صحرا
هوش مصنوعی: در کوه رنگ و زیبایی وجود دارد، در جنگل شیر به عنوان سلطان طبیعت میگردد، در دریا موجودات پرندهای چون پرندگان و در صحرا هم موجوداتی بزرگ و مخوف زندگی میکنند.
چو ببالا برآید از پستی
هست ماننده ی دعای ریا
هوش مصنوعی: هنگامی که چیزی از پایین به بالا میآید، مانند دعایی است که به خاطر دیده شدن و ریاکاری به زبان میآید.
بر شود حالی و فرود آید
راست ماننده ی دغا و قضا
هوش مصنوعی: حالتها تغییر میکند و سرنوشت به گونهای پیش میرود که شبیه نیرنگ و قضا و قدر است.
این عجب تر که گر ز جابلقا
گویم او را، چو برنشینم، ها
هوش مصنوعی: اگر از جابلقا در مورد او صحبت کنم، عجیب است که وقتی بنشینم، چه بگویم!
نرسیده هنوزها، به الف
کاو رسیده بود به جابلسا
هوش مصنوعی: تا به حال به جایی نرسیدهام که به الف و جابلسا برسد.
هرچه در مدح او تو را گفتم
همه بر عکس گفتم و عمدا
هوش مصنوعی: هر چیزی که در وصف او به تو گفتم، همه را عمداً به گونهای دیگر بیان کردم.
تا برابن استرم سوار مپرس
که چه آید برویم از اعدا
هوش مصنوعی: نپرس که وضعیت من چطور است، زیرا به خاطر مشکلاتی که با دشمنان دارم، در شرایط خوبی به سر نمیبرم.
اولا، استری است سست و نکون
حاصل او شماتت اعدا
هوش مصنوعی: در ابتدا، اسبی ضعیف و بیاستحکام وجود دارد که حاصل آن، نکوهش و سرزنش دشمنان است.
آگه از حال هاجر و هاروت
زاده در عهد آدم و حوا
هوش مصنوعی: اگر از وضعیت هاجر و هاروت فرزندانی که در زمان آدم و حوا بودند، باخبر باشی.
از بن رود نیل خورده خصیل
بر سر کوه قاف کرده چرا
هوش مصنوعی: از دل رود نیل سرشته شده، بر بالای کوه قاف، چه دلیلی دارد.
نه کس از من پذیردش به صله
نه کس از من ستاندش بدعا
هوش مصنوعی: نه کسی از من چیزی دریافت میکند و نه کسی از من دعا و درخواست میگیرد.
بدترین عیب او بخواهم گفت
چند دارم نهان، زبهر چرا
هوش مصنوعی: اگر بخواهم بدترین عیب او را بیان کنم، باید بگویم که چندین عیب پنهان دارد و دلایلش برای من نامشخص است.
هر کجا نرخری بدید ز دور
کوی سوی او همی کند عمدا
هوش مصنوعی: هر جا که بیدی از دور، به سوی او میشتابم و عمداً به او توجه میکنم.
گه به تعریض مردمان گویند
که چه نیک اوفتد سزا سزا
هوش مصنوعی: گاهی میگویند که او در کارهایش به خوبی و خرد رفتار میکند، اما در حقیقت، هر چیزی که از او سر میزند، نتیجهی کارهای خودش است.