برگردان به زبان ساده
چو جمعی را بلایی پیش آید
ملامت بر زبونان بیش آید
هوش مصنوعی: وقتی که برای جمعی مشکلی پیش میآید، بیشتر از همه بر زبان کسانی که صحبت میکنند سرزنش و انتقاد میشود.
گر از برق بلا آتش فروزد
به غیر از خرمن عاشق نسوزد
هوش مصنوعی: اگر آتش ناشی از بلا و مصیبت به وجود بیاید، تنها دل سوخته عاشق است که آسیب میبیند و دیگران آسیبی نخواهند دید.
چو صیاد از پی نخجیر راند
زبونتر صید مسکین بازماند
هوش مصنوعی: وقتی که صیاد برای شکار به دنبال طعمه میرود، شکار بینوا و درمانده باقی میماند.
اگر بر رهگذر صد مور آید
بر او کافتاده باشد زور آید
هوش مصنوعی: اگر بر سر راه کسی صد مور در حال حرکت باشند، ممکن است به خاطر وجود آنها او احساس فشار و سختی کند.
اگر باد از نمکزار آورد خاک
نباشد جای او جز سینه چاک
هوش مصنوعی: اگر باد از نمکزار بوزد، جایی برای او وجود ندارد جز در دل کسی که از عشقش دچار درد و زخم شده است.
اگر خود بر نمک هم کف بری پیش
نسوزد غیر انکشتی که شد ریش
هوش مصنوعی: اگر خودت هم بر روی نمک برسی، نخواهی سوخت، جز کشتیای که به خاطر ناتوانی، متلاشی شده است.
به هر جا زآهن و سنگ آتش افروخت
در آن پَرگاله گیرد کاتشش سوخت
هوش مصنوعی: هر جا که آتش برپا شود، زندگی و شور و نشاط به آنجا میرسد و برآیند آن، پَرگالهای خواهد بود که در نتیجهاش میسوزد و از بین میرود.
چو باد از شمع کوته دست گردید
ز کین شمع بر پروانه پیچید
هوش مصنوعی: وقتی باد باعث شد شعله شمع خاموش شود، از روی کینه، شعله بر سر پروانه پیچید و او را سوزاند.
جدا کرد از بر شمعش به زاری
به خاک ره فکند او را به خواری
هوش مصنوعی: او با دلشکستگی شمع را از کنار خود دور کرد و به شدت ناراحت و بیاحترامی آن را به زمین انداخت.
بدان جورش که باد آواره میکرد
چو میشد باز پس نظاره میکرد
هوش مصنوعی: بدان که مثل بادی که انسان را در سفر به این سو و آن سو میبرد، او نیز وقتی به آرامش میرسد، دوباره به گذشته نگاه میکند.
چو کردی باد با وی تندی آهنگ
همی جستی ازو فرسنگ فرسنگ
هوش مصنوعی: وقتی که با او تند و سریع رفتار کردی، ناگهان از او فاصله گرفتی و دور شدی.
دلش از جور او میخَست و میرَفت
چراغ از دیدهاش میجَست و میرَفت
هوش مصنوعی: دل او به خاطر ظلم و بیرحمی او نگران و آزرده بود و به تدریج در حال رفتن بود. اشکها از چشمانش سرازیر میشد و به آرامی ناپدید میشد.
ز جورش هر نفس دیدی بلایی
چو موری در دهان اژدهایی
هوش مصنوعی: از عذاب و سختیهای او هر لحظه مانند این است که موری در دهان یک اژدها گرفتار شده باشد.
پرش نزدیک کز افتان و خیزان
شود چون برگ گل از باد ریزان
هوش مصنوعی: پرش نزدیک به زمین، مثل برگ گلی است که در اثر وزش باد به آرامی پایین میافتد و بالا میرود.
طپیدی همچو مرغ نیم بسمل
میان خاک و خون منزل به منزل
هوش مصنوعی: تو در حالی که همچون پرندهای نیمهجان در بین خاک و خون پرشور زندگی میکنی، از مکانی به مکان دیگر حرکت میکنی.