برگردان به زبان ساده
بنام خداوند کون و مکان
خداوند روزی ده مهربان
هوش مصنوعی: با نام خداوندی که تمام هستی و جهان را آفریده و روزی بخش و مهربان است.
خدایی که جان و خرد آفرید
به فرمان او شد جهانها پدید
هوش مصنوعی: خداوندی که روح و عقل را خلق کرد، به ارادهٔ اوست که جهانها به وجود آمدند.
وزان پس بنام محمّد درود
به آیین اسلامِ احمد درود
هوش مصنوعی: پس از آن، به نام محمد درود میفرستم به آیین اسلام احمد.
درود فراوان بر آن پاکزاد
محمد رسول حجازینژاد
هوش مصنوعی: سلام و احترام بسیار بر آن انسان پاک و فرزانه، محمد رسول از سرزمین حجازی.
بنام علی شاه مردان مرد
که از دشمن دین بر آورد گرد
هوش مصنوعی: به نام علی، پادشاه مردان، مردی که از دشمنان دین، با قدرت و شجاعت برخواست و مقابله کرد.
سَرِ اولیا سرور اصفیا
مبارزترین مرد راه خدا
هوش مصنوعی: سرِ اولیا، یعنی بزرگ و سرآمد اولیا و دوستان خدا، سرور اصفیا به معنای برتری دارد بر دیگران و در حقیقت بیانگر این است که او از شجاعترین و مبارزترین افراد در راه خداوند است.
علی شیرمرد و علی راستگو
ندیده جهان رادمردی چو او
هوش مصنوعی: علی مردی شجاع و با صداقت بود که در تمام دنیا هیچ مردی به اندازه او مانندش وجود ندارد.
به قرآن که وحی مبین خداست
ولای وی آرامش جان ماست
هوش مصنوعی: قرآن، که پیام روشن خداوند است، و ولایت او، موجب آرامش روح و دل ما میشود.
پس آنگه بنام شَهِ پاکدین
محمدرضاشاه ایرانزمین
هوش مصنوعی: پس از آن، به نام شاه پاکدل و نیکوکار، محمد رضا شاه ایران زمین.
شهی کو نگهدار دین خداست
خدا را به او لطف بیانتهاست
هوش مصنوعی: پادشاهی که حافظ دین خداست، در نزد خداوند مهربانی بیپایانی دارد.
به فرمان او ملت آزاد شد
ز دادش همه کشور آباد شد
هوش مصنوعی: با دستور او، مردم آزاده شدند و به خاطر عدالتش، تمام سرزمین شکوفا و آباد گشت.
ز تدبیرِ این شاه فرخندهخوی
گرفته است ایران بسی آبروی
هوش مصنوعی: از تدبیر و مدیریت این پادشاه خوشبخت، ایران افتخار و اعتبار زیادی کسب کرده است.
خداوند باشد نگهدار او
خِرَد یار و یزدان مددکار او
هوش مصنوعی: خداوند حافظ او باشد و خرد، یاورش بوده و یزدان به او کمک خواهد کرد.
به دورانِ این شاه نیکوخصال
که دارد توجه به فضل و کمال
هوش مصنوعی: در زمان این پادشاه نیکو و دارای خصائل خوب، به فصل و کمال امور توجه ویژهای وجود دارد.
چو دیدم که فردوسی پاکدین
که بادا به جانش هزار آفرین
هوش مصنوعی: زمانی که به فردوسی بزرگوار و دینمدار نگریستم، به یاد آوردن او را با هزاران درود و سلام، در جانم احساس کردم.
به شَهنامه از داستان کهن
چو پیغمبران داده داد سخن
هوش مصنوعی: در شاهنامه، از داستانهای قدیمی مانند پیامبران سخن گفته شده است.
بپا کرده کاخی بلند و متین
ز الماس و یاقوت و دُرِّ ثمین
هوش مصنوعی: او ساختمانی بلند و محکم ساخته است که از سنگهای قیمتی مثل الماس، یاقوت و مروارید تزئین شده است.
ز جمشید و گودرز و از زال زر
فریدون و کیخسرو دادگر
هوش مصنوعی: این بیت به شخصیتهای برجسته و اسطورهای از تاریخ و ادبیات ایران اشاره دارد. جمشید، گودرز، زال، فریدون و کیخسرو هر کدام نماینده ویژگیهای نیکوی انسانی و حاکمیت درست هستند. این فردیات نشاندهنده قدرت، عدالت و رهبری در فرهنگ ایرانی هستند و به نوعی به یادآوری این نکته میپردازد که همواره در تاریخ، افرادی بودهاند که با فضائل و صفات نیکو الگو شدهاند.
سخن زآنچه بوده است آورده او
بسی دُرِّ یکتا که پرورده او
هوش مصنوعی: او سخنان بسیاری از آنچه که در گذشته بوده را آورده است، مانند دُرّی ناب که به دست خود او پرورده شده است.
ز شاهِ کیان و هم از پیشداد
به شهنامه زیشان بسی کرده یاد
هوش مصنوعی: از پادشاهان کیانی و همچنین از پیشداد، در شاهنامه، یادهای زیادی از آنها شده است.
ز تهمورث و ایرج و سلم و سام
فریبز و کاووس والامقام
هوش مصنوعی: این بیت به شخصیتهای برجسته و تاریخی از فرهنگ و ادبیات ایرانی اشاره دارد. تهمورث، ایرج، سلم و سام، نامهای پادشاهان و شخصیتهای مهم در اساطیر و تاریخ ایران هستند که هر کدام در داستانها و روایتهای ایرانی نقشهای مهمی داشتهاند. این نامها نمایانگر قدرت و افتخار یک ملت هستند و به نوعی به شکوه و عظمت تاریخ ایران اشاره میکنند.
ولکن ز ماد و از آن دودمان
نیابی به شهنامه نام و نشان
هوش مصنوعی: اما از ماد و این دودمان، در شاهنامه نه نام و نشانی خواهی یافت.
ز اهخامنش کورش نامور
نبینی به شهنامه نام و اثر
هوش مصنوعی: از کوروش بزرگ، که از خاندان هخامنشی است، نه در شاهنامه اثری هست و نه نامی از او دیده میشود.
از این رهگذر بود کاین کمترین
شدم پیرو آن سخنآفرین
هوش مصنوعی: به واسطه این مسیر بود که من به عنوان یک پیرو سخن آن خالق و هنرمند کوچک شدم.
بر آنم که از ماد و تاریخ آن
سُرایم چو شهنامه، من داستان
من قصد دارم از ریشه ماد ها و از کوروش کبیر شعر بسرایم
کمین افسر از ماد و از آریان
بگویم ز کوروش بسی داستان
هوش مصنوعی: در مورد افسرانی که از سرزمین ماد و آریا هستند، و داستانهای متعددی که از کوروش دارم، صحبت میکنم.
خود آگاهم از مایه و زاد خویش
ز خجلت سر افکنده دارم به پیش
هوش مصنوعی: من از اصل و نسب خود آگاه هستم و به خاطر شرم و خجالت، سرم را پایین انداختهام.
که این نامهٔ فارسی و دری
نباشد ز نقصان و لغزش بری
هوش مصنوعی: این نامه نباید به دلیل نقص و اشتباهات، زبان فارسی و دری به شمار آید.
ز دانشوران دارم این آرزو
که با لطف بینند آهوی او
هوش مصنوعی: من از افراد خردمند آرزویی دارم، که با مهربانی، آهو و زیبایی او را مشاهده کنند.
ز راهِ بزرگی و دانشوری
ز لطف و ز مهر و ادبپروری
هوش مصنوعی: از مسیر بزرگی و علم و دانش، با لطف و مهر و آداب، پرورش مییابی.
از این مور ناچیز و این ناتوان
پذیرند رانِ ملخ ارمغان
هوش مصنوعی: از این موجود کوچک و ضعیف، و از این ناتوان، پذیرش این حقیقت که ملخی به عنوان هدیه میآید.
