برگردان به زبان ساده
زمانی که قفقاز را روس برد
ز ایرانیان نام و ناموس برد
هوش مصنوعی: زمانی که روسها قفقاز را اشغال کردند، ایرانیان نه تنها هویت خود را از دست دادند بلکه شرافت و آبرویشان نیز آسیب دید.
از آن روز گُردان و شیراوژنان
سزد گر بپوشند رخت زنان
هوش مصنوعی: از آن روز، شجاعان و دلاوران سزاوار است که لباس زنان را بپوشند.
از آن روز ایرانیان مردهاند
که سر بر خط غیر بسپردهاند
هوش مصنوعی: از آن زمان که ایرانیان هویت و استقلال خود را فدای دیگران کردند، روح و زندگی خود را از دست دادهاند.
سران و بزرگان این بوم و بر
نشستند با دلبر سیمبر
هوش مصنوعی: بزرگان و شخصیتهای مهم این سرزمین دور هم نشستهاند و با معشوقی که زیبایی و درخشندگی خاصی دارد، صحبت میکنند.
همه با گوزنان و گوران به دشت
خرامند در گردش و بازگشت
هوش مصنوعی: همه با شادمانی و آزادگی در دشت در حال رفت و آمد و در حال حرکت هستند.
به سر گُل فشاندند بر جای خود
به کف سرخ می جای تیغ کبود
هوش مصنوعی: آنها بر روی گل سرخی که در دست داشتند، نور روشنی تاباندند و رنگی زیبا به آن بخشیدند، در حالی که بر روی سر این گل، زخم و آسیب ناشی از تیغی کبود قابل مشاهده بود.
سپاهی که آوای زرینه کوس
ندانسته از بانگ جغد و خروس
هوش مصنوعی: نیروهایی که صدای کوس زرین را نمیشناسند، به صداهای جغد و خروس گوشت میدهند.
سپاهی که هفتاد و هشتاد سال
نه با شیر کوشیده نه با شکال
هوش مصنوعی: این فرد اشاره میکند به سپاهی که برای مدت طولانی، یعنی هفتاد یا هشتاد سال، نه در نبرد با دشمنان قوی و شجاع (شیر) فعالیت کرده و نه با دشمنان ضعیف و بیاساس (شکال). به نوعی، میخواهد نشان دهد که این سپاه در این مدت هیچ گونه مبارزه و یا تلاش شجاعانهای نداشته و به عبارت دیگر، در معرض آزمونهای بزرگ قرار نگرفته است.
نه یاران خون دیده مانند میغ
نه گوشش شنیده چکاچاک تیغ
هوش مصنوعی: یاران مجروح و خونی من مانند ابر تاریک و حزین هستند و او حتی صدای درخشان تیغ را هم نمیشنود.
اگر شیر نر پیش روباه روس
تن از بید سازد رخ از سندروس
هوش مصنوعی: اگر شیر نر در برابر روباه، از بید که با زیبایی و ظرافت خاصی ساخته شده است، روی برگرداند، به معنای آن است که حتی در مقتدرترین شرایط نیز ممکن است به چیزی کمتر از انتظار دست یابد.
