برگردان به زبان ساده
مژده ای دل که ز ره قافله داد آمد
نایب السلطنه با داد خدا داد آمد
هوش مصنوعی: خوشحال باش ای دل، زیرا که خبر رسیده است که نماینده سلطنت به همراه لطف و عدالت الهی به شهر آمده است.
بحر علم آمد و از گوهر تابان زد موج
کوه عزم آمد و با پنجه پولاد آمد
هوش مصنوعی: دریای علم به جوش آمده و موجهایش همچون گوهرهای درخشان است. کوه اراده و عزم نیز با قدرت و استحکام خود آماده است.
ناصرالملک ابوالقاسم مسعود ز راه
با رخی خوب و تنی پاک و دلی شاد آمد
هوش مصنوعی: ناصرالملک ابوالقاسم مسعود از راهی آمد که چهرهای زیبا، بدنی پاک و دلی شاداب داشت.
آمد اندر مه دی با نفس فروردین
چون گل و میوه که اندر مه خرداد آمد
هوش مصنوعی: در دیماه، با هوایی شبیه به فروردین، بهار و نشاطی همچون گل و میوه در خردادماه در میان ماست.
تا چو باد سحری تاخت سوی گلشن داد
خیمه ظلم و جهالت همه بر باد آمد
هوش مصنوعی: زمانی که خوشی و روشنی مانند نسیم سحری به سمت باغ و بهشت توجه کرد، تمام تاریکیها و نادانیها به باد رفتند و از بین رفتند.
شاد باش ای چمن ملک که چون باد بهار
باغبان با نفسی گرم و کفی راد آمد
هوش مصنوعی: ای چمن زیبا، شاد باش، چون در بهار باد ملایمی وزیده و باغبان با روحی شاد و با انرژی به سراغ تو آمده است.
نوبهار آمد و از بوی خوش باد ربیع
تهنیت باد به سرو و گل و شمشاد آمد
هوش مصنوعی: بهار سرزنده و خوشبو فرا رسیده است و با خود بوی دلنشینی را به همراه آورده است که به درختان سرو، گلها و درختان شمشاد تبریک میگوید.
باغ پژمرده ما از اثر مقدم وی
خوبتر از چمن خلخ و نوشاد آمد
هوش مصنوعی: باغ پژمرده ما به خاطر ورود او، زیباتر از چمنهای سرسبز و تازه به نظر میرسد.
غم ویرانی کشور چه خوری کاین معمار
بهر آبادی ایوان مه آباد آمد
هوش مصنوعی: غم و اندوه ویرانی کشور را چرا بر خود هموار میکنی، در حالی که این معمار برای آبادانی و رونق دیار مهآباد آمده است.
حاسدت خشت به دریا زند و سنگ به سر
کاوستاد هنری بر سر بنیاد آمد
هوش مصنوعی: حسود برای اینکه به دشمنش آسیب برساند، سنگی به سمت او پرتاب میکند، اما در واقع خودش را دچار آسیب میکند، زیرا این کارش به بنیاد و اساس خود او آسیب میزند.
خانه و گلشن ویران شده را خواهی دید
عنقریبا که ز فکرش همه آباد آمد
هوش مصنوعی: به زودی خانه و باغ ویران شدهای را خواهی دید که از یاد آن همه چیز به خوبی و آبادانی برگشته است.
گشت امید برومند شود کز قدمش
آب در جوی روان چون شط بغداد آمد
هوش مصنوعی: امید به شکوفایی و رشد پیدا کرد، زیرا با ورود او، آب مانند جویبار به حرکت درآمد و همچون رودخانه بغداد جاری شد.
ای جوانان نوآموز دبستان وطن
لوح تعلیم بیارید که استاد آمد
هوش مصنوعی: ای جوانان تازهکار در مدرسه وطن، بیایید و لوحهای علم و دانش را بیاورید چون معلم رسید.
حال و فال همه نیکو ازین خواجه راد
که نکوکار و نکوخواه و نکوزاد آمد
هوش مصنوعی: همه چیز به خوبی و خوشی است به خاطر این آقا که اهل نیکی و محبت است و از خانواده نیکو زاده به دنیا آمده.
ملک مخطوبه و او قاضی و عدلش کابین
شاه مشروطه بر این بالغه داماد آمد
هوش مصنوعی: در این شعر به نوعی از نظام اجتماعی و سیاسی اشاره شده است. "ملک" به عنوان حاکم یا پادشاه، "قاضی" به معنای دادگر و عادل است و "کابین شاه مشروطه" به نظامی اشاره دارد که در آن حقوق و مقرراتی برای حکومت وجود دارد. "داماد" نمادی از فردی است که به این نظام پیوسته و از قوانین آن بهرهمند میشود. به طور کلی، این متن به ارتباط بین حاکمیت، عدالت و حقوق شهروندان اشاره دارد.
سائسی چونین نادیده و ناخوانده بدیم
در تواریخ و سیر کاینهمه در یاد آمد
هوش مصنوعی: یک مربی چنین نادیده و ناشناختهای در تاریخها و زندگینامهها پیدا نکرده است، که اینقدر در خاطرها باقی مانده باشد.
با دل شاد به آزادی ملت کوشد
که از او شاد دل بنده و آزاد آمد
هوش مصنوعی: کسی که با دل شاد به دنبال آزادی مردم است، در واقع تلاش میکند که خودش هم از این آزادی خوشحال و آزاد باشد.
همگنانش همه از خلق فرستاده بدند
اینک آن خواجه که یزدانش فرستاد آمد
هوش مصنوعی: همه افراد آن جماعت از سوی مردم آمدهاند، اما اکنون این شخص آمده است که خداوند او را ارسال کرده است.
داور داد و فرستاده دادار ار نیست
زو چرا کرسی بیداد به فریاد آمد
هوش مصنوعی: اگر خدایی باشد که به حق و عدالت قضاوت کند، پس چرا در این جهان بیعدالتی و ظلم وجود دارد و این ستمها به فریاد در نمیآید؟
لرزه بر پیکر بیداد گر افتد نه عجب
کاین خداوند پی مالش بیداد آمد
هوش مصنوعی: اگر بر پیکر ظالمی لرزه بیفتد، جای تعجب نیست؛ زیرا او خدایی را که به خاطر مال و ثروتش بر او ظلم کرده، به سرنوشتش گرفتار کرده است.
بیستون باشد اگر دشمن سنگین دل ما
خامه او به اثر تیشه فرهاد آمد
هوش مصنوعی: اگر دشمن ما دل سنگینی داشته باشد، بیستون هم باشد، اما قلم او به خاطر تیشه فرهاد اثرگذار خواهد بود.
علم هایی که خدا ریخته در سینه وی
بشمر بیش ز هفتاد و ز هشتاد آمد
هوش مصنوعی: دانشهایی که خداوند در دل او قرار داده، بسیار بیشتر از هفتاد یا هشتاد است.
عدل در بارگهش خادم دیرینه بود
عقل در پیشگهش کودک نوزاد آمد
هوش مصنوعی: در دنیای ایدهآل، عدالت همواره در خدمت انسانها بوده است و عقل و خرد به عنوان یک نیروی تازهوارد و نوپا به آن نگاه میکند.
مصرع مطلع ما مقطع مقطوعه نکوست
مژده ای دل که ز ره قافله داد آمد
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر خبر خوشی را به دل خود و دیگران میدهد و از آمدن کسی یا چیزی که باعث خوشحالی و شگفتی است، خبر میدهد. او با اشاره به زیبایی و خوبی این رخداد، احساس شوق و سرور را ابراز میکند. به نوعی نوید یک تحول یا تغییر مثبت را میدهد که به زودی رخ خواهد داد.