برگردان به زبان ساده
باغ پیروز و چمن پدرام است
یار در مجلس و می در جام است
هوش مصنوعی: باغی که در آن به سر میبریم، به عنوان سرسبز و پیروز شناخته میشود و دوستی که در کنارمان است، مانند میگساری است که در جام ما جا دارد و در مجلس ما حضور دارد.
فال فرخنده و گیتی بمراد
بخت بیدار و جهان بر کام است
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که در حال حاضر زمان خوبی است و زندگی به سمت آرزوها و خواستهها پیش میرود و همه چیز به خوبی و خوشی در حال رخ دادن است.
اختر میمون ما را یار است
توسن گردون ما را رام است
هوش مصنوعی: ستاره خوشبختی ما را همراهی میکند و اسب زمان ما در تسلط و آرامش است.
امن و راحت را اینک گاه است
عیش و عشرت رانک هنگام است
هوش مصنوعی: اینک زمان آن است که در آرامش و راحتی به خوشی و لذت بپردازیم.
که خداوند اجل میر نظام
میهمان عضدالاسلام است
هوش مصنوعی: خداوند، زمان پایان زندگی میر نظام، که مهمان عضدالاسلام است، را مشخص کرده است.
وز پی خدمت میر اندر بزم
آسمان در شمر خدام است
هوش مصنوعی: در پی انجام خدمت، در میهمانی آسمان، تعدادی از خدمتکاران حضور دارند.
باد از خاک رهش گلبیز است
باده از شوق لبش گلفام است
هوش مصنوعی: باد، که از خاک او میوزد، عطر گلها را به همراه دارد و نوشیدنیاش از شوق لبانش، رنگی همانند گل دارد.
تاک چون شاهد زرین پوش است
جوی چون دلبر سیم اندام است
هوش مصنوعی: تا چه اندازه تاک، که به رنگ طلایی آراسته است، زیباست! و چقدر جوی، که شبیه معشوقی با اندامی نقرهای است، دلفریب و جذاب به نظر میآید.
سیب مانند کف برجیس است
نار همرنگ رخ بهرام است
هوش مصنوعی: سیب شبیه به کف زنجیر درخشان است و رنگ نارنجی آن به رنگ چهره بهرام میماند.
چون زمرد بدل سنگ درون
مغزها در شکم بادام است
هوش مصنوعی: برخی از افراد ممکن است ظاهری زیبا و ارزشمند داشته باشند، اما در واقع درونشان خالی و غیرقابل توجه باشد، مانند زمردی که در واقع فقط سنگی معمولی است و در درونش چیزی خاصی وجود ندارد. در واقع، زیور و زیبایی خارجی گاهی با محتوا و عمق درونی تناسب ندارد.
راست پنداری بادام دو مغز
دو بچه در شکم یکمام است
هوش مصنوعی: دو مغز بادام، مانند دو کودک در شکم یک مادر هستند.
بط درون شط با رخت سپید
همچو حاجی بگه احرام است
هوش مصنوعی: در دریا، قو با پوشش سفیدش مانند یک حاجی است که لباس احرام به تن دارد.
به اذان آید قمری بر سرو
همچنان مؤذن کاندر بام است
هوش مصنوعی: پرندهای به نام قمری بر درخت سرو نشسته و مانند مؤذنی که در بام میخواند، صدا میزند.
لوحش الله که از دست امیر
ابر را مخزن گوهر وام است
هوش مصنوعی: به طور کلی، این بیت به جایگاه و شخصیت کسی اشاره دارد که دارای ارزش و بزرگی است. او مانند لوحی است که خداوند آن را محفوظ نگه داشته و ابر، که نماد رحمت و برکت است، به عنوان منبعی برای ارایه و هدیه دادن جواهرات و گنجینهها به او شناخته میشود. این تحلیل میتواند نشاندهندهی احترام و تقدیری باشد که نسبت به این شخص وجود دارد.
بارک الله که میرم گه رزم
در یکی بیشه دو صد ضرغام است
هوش مصنوعی: خدا را شکر که من به میدان جنگ میروم و در میان جنگل، دو صد شیر وجود دارد.
داو را میرا الله الحمد
که بداندیش تو روزش شام است
هوش مصنوعی: خدا را شکر که دشمن تو نمیداند که روزهای او به پایان رسیده و به شب نزدیک میشود.
حرز اقبال ترا بر بازو
سکه بخت ترا بر نام است
هوش مصنوعی: شانس و خوشبختی تو بر دوش توست و نام تو بر سکهای از بخت حک شده است.
کلک تو طوطی شکرشکن است
رمح تو ماهی بحر آشام است
هوش مصنوعی: قلم تو مانند طوطی شیرینگوی است و تیری که در دست داری، همچون ماهی است که از دریا آب مینوشد.
آن یکی چون قلم بن مقله
آن یکی چون علم رهام است
هوش مصنوعی: یکی مثل قلمی است که خط خوش مینویسد و دیگری مانند علم و پرچم رهام است که به بلندی و شکوه اشاره دارد.
چشم تقدیرت بر فرمان است
گوش گردونت بر پیغام است
هوش مصنوعی: چشم تقدیر تو تحت فرمان سرنوشت است و گوش تو به پیامهای آسمانی گوش میدهد.
قهر تو خرمن جان را شرر است
مهر تو گردن دل را رام است
هوش مصنوعی: عصبانیت تو برای جانم مانند آتش سوزان است، اما محبت تو دل را آرام و متین میکند.
در معارک رخ تو عباس است
در شداید لب تو بسام است
هوش مصنوعی: زمانی که در نبردها و سختیها به چهره تو نگاه میکنم، به یاد شجاعت عباس میافتم و وقتی لب تو را میبینم، به یاد زیبایی بسام میافتم.
ماه تابانت در رخسار است
ابر آبانت در اکمام است
هوش مصنوعی: چهرهات مانند ماهی درخشان است و موهایت همچون ابرهای بارانزا در حال زیبا شدن هستند.
دشمنت زشت تر از ابلیس است
حاسدت خوارتر از بلعام است
هوش مصنوعی: دشمن تو به مراتب زشتتر از شیطان است و حسود تو در مقایسه با بلعام، به لطف و حرمتش، کاملاً پایینتر و سرافکندهتر است.
از لبت هر چه تراود مطبوع
گر همه لطف وگر دشنام است
هوش مصنوعی: هر چیزی که از لبت خارج میشود خوشایند است، چه محبت باشد و چه ناسزا.
هر سری کو ز کمندت بجهد
مبتلای ورم سرسام است
هوش مصنوعی: هر کسی که از چنگال تو بگریزد، گرفتار جنون و دیوانگی میشود.
تو از اسرار کسان باخبری
راست گویم ز حقت الهام است
هوش مصنوعی: تو از رازهای دیگران آگاه هستی و من به درستی میگویم که این الهام الهی است.
چون بجنبی تو بجنبد گردون
چون بیارامی خاک آرام است
هوش مصنوعی: هرگاه تو حرکت کنی، آسمان نیز به حرکت درمیآید و زمانی که تو آرامش داشته باشی، خاک و زمین نیز در آرامش خواهند بود.
بمرادآباد اینک سفرت
همچو شیری است که در آجام است
هوش مصنوعی: سفرت به مقصد مورد نظرت نزدیک شده و مانند شیری است که در دل جنگل به دنبال شکار میگردد.
میزبان تو امام بن امام
کرمش وافر وجودش عام است
هوش مصنوعی: میزبان تو، فرزند امام و نوه امام است و بزرگواری او برای همه گسترده است.
اسدالمله والدین آنکو
اسداللهش فرخ نام است
هوش مصنوعی: پدر و مادر او از نسل شیرانی هستند که نامش فرخ است و او به نام خداوند شیر خداوندی شناخته میشود.
لقبش خواجه امام است ولی
کنیتش نیز ابوالایتام است
هوش مصنوعی: او به عنوان خواجه امام شناخته میشود، اما نام خانوادگیاش ابوالایتام است.
رمزها را لب او کشاف است
رزقها را کف وی قسام است
هوش مصنوعی: رازها را او میداند و اطلاعاتی که نیاز داریم از او به ما میرسد.
گاه بخشش کف او قاموس است
وقت جنبش دل او طمطام است
هوش مصنوعی: گاهی وقتی او دستش را برای بخشش دراز میکند، دریایی از معرفت و علم بهنظر میآید، اما زمانی که دلش به حرکت درمیآید، غوغایی برپا میشود.
باز گسترد یکی خوان شگرف
که درازایش پانصد گام است
هوش مصنوعی: پرچم بزرگی را به اهتزاز درآوردند که طولش به پانصد قدم میرسد.
مرغ و ماهی را بر سفره وی
هر شبانروز صلای عام است
هوش مصنوعی: هر شب و روز در کنار سفرهاش مرغ و ماهی وجود دارد و این نشاندهندهی فراوانی و خوشگذرانیش است.
به طفیل میر این خواجه مگر
خلق را جمله پی اطعام است
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر وجود یک شخص بزرگ و محترم مانند میر باشد، دیگران به خاطر او و برکت وجودش به همدیگر کمک میکنند و از نعمتها بهرهمند میشوند. در واقع، موجب تلاش و محبت بین مردم میشود.
صحنها چیده که از غیرتشان
چهره شمس نهاری شام است
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که به دلیل حس غیرت و دلسوزی آنها، فضایی طراحی شده که چهره خورشید در شام، مانند زیبایی و نورانی باشند. آنها با تلاش و همت خود، زیبایی خاصی را به وجود آوردهاند.
لوتها پخته که با لذتشان
خورش دیگ معانی خام است
هوش مصنوعی: لذتهایی که تجربه شدهاند، شبیه به غذایی خوشمزهاند که در آن معانی تازه و ناشناخته هنوز وجود دارند.
تا که در گیتی تکرار و مرور
در شهور اندر و در اعوام است
هوش مصنوعی: در زندگی، زمان همیشه در حال تکرار و گذر است و ماهها و سالها به دورانهای مختلفی تقسیم میشوند.
میر را بینم در باغ مراد
تا ابد شاد و خوش و پدرام است
هوش مصنوعی: من در باغ آرزوها همیشه شادی و خوشحالی را میبینم که مانند مروارید درخشان و دلپذیر است.